KURS ISHI

KIRISH Boshlangʻich sinflarda tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni bugungi kunda jamiyatimizning kelajagini belgilaydigan eng muhim masalalardan biridir. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-2024 oʻquv yilida umumtaʼlim maktablarida 6,5 milliondan ortiq oʻquvchi taʼlim olgan boʻlib, ularning qariyb 2 milliondan ziyodi boshlangʻich sinflar ulushiga toʻgʻri keladi [1]. Ushbu yoshdagi bolalarda ijtimoiy-hissiy koʻnikmalarni shakllantirish, qadriyatlar tizimini singdirish va ularning psixologik barqarorligini taʼminlash nafaqat oʻquv muvaffaqiyatiga, balki ularning kelajakdagi shaxsiy va professional hayotidagi muvaffaqiyatlariga ham bevosita taʼsir koʻrsatadi. Jahon banki maʼlumotlariga koʻra, bolalik davrida olingan samarali ijtimoiy-hissiy koʻnikmalar keyinchalik shaxsning daromad darajasini oʻrtacha 10-15% ga oshirishi hamda jinoyatchilik darajasini 20% ga kamaytirishi mumkin [2]. Shu sababli, boshlangʻich sinflarda tarbiya jarayonini ilmiy asosda tashkil etish, uning samaradorligini psixodiagnostik usullar orqali baholash va optimallashtirish dolzarb vazifadir. Mavzuning dolzarbligi, shuningdek, jamiyatda roʻy berayotgan tezkor oʻzgarishlar, axborot oqimining kuchayishi va globallashuv jarayonlari bilan ham bogʻliq. Bugungi kunda bolalar turli xil axborot manbalari taʼsiri ostida qolmoqda, bu esa ularda qadriyatlar konfliktini yuzaga keltirishi va ruhiy barqarorlikka salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin. Oʻzbekistonda oʻtkazilgan soʻrovnomalar shuni koʻrsatadiki, ota-onalar va oʻqituvchilarning 70% dan ortigʻi bolalarda stress, xavotir va diqqatni jamlashdagi qiyinchiliklar ortib borayotganini taʼkidlaganlar [3]. Bu holat boshlangʻich sinflardagi tarbiya jarayonini psixodiagnostika nuqtai nazaridan chuqur tahlil qilish, uning mohiyati va mazmunini zamonaviy talablarga mos ravishda qayta koʻrib chiqishni, shuningdek, oʻquvchilarning individual psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda differensial yondashuvlarni ishlab chiqishni taqozo etadi. Mavjud tarbiya tizimida shaxsiy rivojlanishning ushbu muhim bosqichida yuzaga keladigan psixologik ehtiyojlar va muammolar yetarlicha hal etilmay qolmoqda, bu esa kelajakda yanada chuqur ijtimoiy-psixologik muammolarga olib kelishi mumkin. Mavzuning oʻrganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro miqyosda boshlangʻich taʼlim va tarbiya jarayoniga oid koʻplab ilmiy tadqiqotlar olib ...