KURS ISHI

KIRISH Boshlangʻich sinf ona tili darslarida undosh tovushlarni oʻrgatish orqali oʻquvchilarni imloga oʻrgatish mavzusidagi ushbu kurs ishi, mamlakatimizda taʼlim tizimini rivojlantirishga qaratilgan keng koʻlamli islohotlar doirasida alohida ahamiyat kasb etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi "Maktabgacha va maktab taʼlimi tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida"gi PF-134-sonli farmoni [1] taʼlim sifatini oshirish, oʻquvchilarning savodxonlik darajasini yaxshilash va ularni zamonaviy bilimlarga ega shaxslar etib tarbiyalashni ustuvor vazifa qilib belgilagan. Oʻzbekistonda boshlangʻich taʼlimda savodxonlik darajasi boʻyicha oʻtkazilgan soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, oʻquvchilarning 15-20% i undosh tovushlar bilan bogʻliq imloviy qoidalarni oʻzlashtirishda qiyinchiliklarga duch kelmoqda [2]. Xususan, soʻz oxiridagi jarangsiz undoshlar, shuningdek, yonma-yon kelgan undosh tovushlarning talaffuzi va yozilishidagi oʻziga xosliklarni oʻrganishda xatoliklar koʻp kuzatilmoqda. Ushbu kurs ishi shu kabi xatoliklarning oldini olish va imloviy savodxonlikni oshirishning samarali yoʻllarini izlashga qaratilgan boʻlib, bu nafaqat til taʼlimi, balki umumiy taʼlim sifatining garovi hisoblanadi. Bugungi kunda taʼlim jarayonida oʻquvchilarning fonetik bilimlarini shakllantirish, xususan, undosh tovushlarning talaffuzi, yozilishi va ularning imlodagi oʻrni masalasi dolzarb ahamiyatga ega. Global taʼlim trendlariga koʻra, bolalarda fonologik idrokni erta yoshdan rivojlantirish ularning oʻqish va yozish koʻnikmalarini egallashida asosiy omil boʻlib xizmat qiladi [3]. Tilshunoslik va pedagogika sohasidagi mutaxassislar bu borada koʻplab tadqiqotlar olib borgan boʻlsalar-da, boshlangʻich sinflarda undosh tovushlarni oʻrgatish metodikasini optimallashtirish, ularni imloviy savodxonlik bilan bogʻlash va shu orqali oʻquvchilarning yozma nutq malakalarini yanada takomillashtirish boʻyicha tizimli yondashuvlarga ehtiyoj sezilmoqda. Taʼlim jarayoniga innovatsion metodlarni tatbiq etish, oʻqituvchilarning kasbiy mahoratini oshirish va oʻquv materiallarini oʻquvchilarning yosh xususiyatlariga moslashtirish dolzarb masalalardan biridir. Mavzuning oʻrganilganlik darajasiga kelsak, jahon miqyosida fonetika, morfologiya va didaktika sohalarida koʻplab yetuk olimlar tadqiqotlar olib borganlar. Masalan, Noam Chomsky (1957) oʻzin ...