KURS ISHI

KIRISH Bugungi globallashuv va raqamlashtirish sharoitida media savodxonlik va axborot texnologiyalarining ta'limdagi o'rni har qachongidan ham dolzarb bo'lib qolmoqda. O'zbekistonda 2023-yil holatiga ko'ra, aholining internetdan foydalanish darajasi 90% dan oshgan bo'lib [1], bu ko'rsatkich yoshlar orasida yanada yuqori, 98% ga yetgan [2]. Raqamli dunyoda yashayotgan har bir shaxs uchun axborot oqimini saralash, tanqidiy tahlil qilish va mas'uliyat bilan foydalanish ko'nikmalari hayotiy zaruriyatga aylangan. Global miqyosda raqamli savodxonlikni oshirishga qaratilgan investitsiyalar 2025-yilga borib 40 milliard dollardan oshishi kutilmoqda, bu esa ushbu sohaning strategik ahamiyatini yaqqol ko'rsatadi [3]. O'zbekistonning "Raqamli O'zbekiston – 2030" strategiyasi doirasida ta'lim tizimini raqamlashtirish va aholining raqamli kompetensiyalarini oshirishga katta e'tibor qaratilayotgani ushbu tadqiqotning amaliy dolzarbligini yanada oshiradi [4]. Mazkur mavzu bugungi kunda ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi, chunki dezinformatsiya va feyk yangiliklarning tarqalishi jamiyatda ishonchsizlikni keltirib chiqarmoqda va xalqning xavfsizligiga tahdid solmoqda. Masalan, 2023-yilda ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqalgan noto'g'ri ma'lumotlar oqibatida O'zbekistonda jamoatchilik orasida ertalab vahima uyg'otgan ba'zi holatlar kuzatilgan [5]. Shuningdek, axborot texnologiyalarining tezkor rivojlanishi ta'lim muassasalari oldiga o'quvchilarni zamonaviy mehnat bozoriga tayyorlash vazifasini qo'ymoqda. Hozirgi kunda axborot texnologiyalari va raqamli savodxonlikka asoslangan ish o'rinlari soni yiliga o'rtacha 15-20% ga o'sib bormoqda [6]. Biroq, mavjud ta'lim dasturlari ko'pincha bu o'zgarishlarga yetarlicha tez moslasha olmayapti, bu esa bitiruvchilarning raqamli kompetensiyalarda bo'shliqlar mavjudligiga olib kelmoqda. Xususan, O'zbekistonda 2022-yilda o'tkazilgan so'rovnomalarga ko'ra, o'qituvchilarning faqat 30% dan kamrog'i raqamli ta'lim vositalaridan to'liq foydalanish ko'nikmalariga ega ekanligini bildirgan [7]. Shu sababli, ta'lim jarayoniga media savodxonlik va axborot texnologiyalarini samarali integratsiya qilish bo'yicha ilmiy asoslangan yechimlar ishlab chiqish dolzarb muammolardan biridir. Media savodxonlik va axborot texnologiyalarining ta'limdagi o'rni masalasi xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, J. L. Livingstone (2018) m ...