KURS ISHI

KIRISH G'ayritabiiy, dahshatli va sirli adabiy janrlarga bo'lgan qiziqish global miqyosda o'sib bormoqda. Masalan, 2023-yilda dahshat janridagi kitoblar bozori hajmi global miqyosda 1,5 milliard dollarni tashkil etib, yillik o'sish sur'ati 7,8% ga yetgan [1]. O'zbekistonda esa so'nggi besh yilda fantastika va g'ayritabiiy mavzudagi adabiyotlarning nashr etilishi 25% ga oshgan, bu kitobxonlar orasida ushbu janrlarga bo'lgan talabning sezilarli darajada ko'tarilganligini ko'rsatadi [2]. Ayniqsa, romantizm davri adabiyotining, xususan, gotika an'analarining zamonaviy madaniyat va adabiyotga ta'siri yanada kengroq o'rganishni talab etmoqda. Meri Shellining "Frankenshteyn" asari nafaqat o'z davrining eng muhim gotika romanlaridan biri, balki hozirgi kunda ham dahshat, fantastika va etik dilemmaslar janrlarining shakllanishiga chuqur ta'sir ko'rsatgan klassik asar hisoblanadi. Mazkur kurs ishi o'rganilayotgan adabiy janrning hozirgi kundagi ahamiyatini yoritishga qaratilgan bo'lib, gotika adabiyotining nazariy asoslari va uning evolyutsiyasini tushunish zamonaviy adabiyotshunoslikda hal etilmagan bir qator muammolarni oydinlashtiradi. Misol uchun, "Frankenshteyn" asarida psixologik dahshat va tabiiy tabu mavzularining qanday aks etishi, ularning jamiyatdagi falsafiy va axloqiy o'zgarishlarga qanday javob berishi hali to'liq o'rganilmagan. Shuningdek, asardagi "Doppelganger" va "Sublime" kabi gotika elementlarining chuqur falsafiy ma'nosi va ularning asarning umumiy g'oyasiga ta'siri yanada batafsil tahlil qilishni talab qiladi. Ushbu tadqiqot, gotika adabiyotining o'tmishdagi va bugungi kundagi adabiy tendentsiyalariga ta'sirini ochib berish orqali, zamonaviy adabiy asarlarni tushunish va tahlil qilish uchun yangi yondashuvlar ishlab chiqishga xizmat qiladi. Gotika adabiyotining nazariy asoslari va uning rivojlanish bosqichlari ko'plab xorijiy olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, Enn Radkliff o'zining asarlarida gotika makonining (Gothic Setting) asosiy xususiyatlarini, jumladan, sirli qasrlar va dahshatli zindonlar tasvirini mukammal ochib bergan [3]. Metyu Greveri Lyuis "G'ayritabiiy elementlar"ni, xususan, ruhlar va la'natlarning asardagi o'rnini tahlil qilgan [4]. Edvard Yang gotika adabiyotidagi "Sublime" (ulug'vorlik) tushunchasini, ya'ni inson ruhiyatini larzaga soluvchi ulkan va qudratli hodisalarni tahlil etgan [5]. Horas Uolpol "Makon tasvir ...