KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi ma’lumotlar bazalarini boshqarish texnologiyalariga bo‘lgan talabni keskin oshirmoqda. Jahon axborot texnologiyalari bozorining hajmi 2023-yilda 5,5 trillion AQSh dollaridan oshdi va bu ko‘rsatkichning kelgusi yillarda ham o‘sishi prognoz qilinmoqda [1]. O‘zbekistonda ham raqamlashtirish jarayonlari jadallashib, elektron tijorat hajmi so‘nggi uch yilda o‘rtacha 40% ga o‘sdi, davlat xizmatlarining 70% dan ortig‘i onlayn formatga o‘tkazildi [2]. Bunday sharoitda ma’lumotlarni samarali saqlash, qayta ishlash va ulardan foydalanish ko‘nikmalarini shakllantirish, ayniqsa, o‘rta va oliy ta’lim bosqichlarida "Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish metodikasi" fanini o‘rganayotgan talabalar uchun dolzarb vazifa hisoblanadi. “Microsoft Access jadvallari. Jadval tuzilishi. Jadval yaratish usullari. Jadval maydoni tiplari. Jadvalga ma’lumotlarni kiritish, tahrirlash, nusxalash” mavzusi ma’lumotlar bazasini loyihalash va boshqarishning fundamental asoslarini tashkil etadi. Hozirgi kunda bunday dasturiy vositalardan foydalanish ko‘nikmalariga ega bo‘lmagan mutaxassislar axborot jamiyati talablariga javob bera olmasligi, bu esa kelajakdagi kasbiy faoliyatlarida jiddiy muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Demak, mazkur mavzu bo‘yicha zamonaviy pedagogik yondashuvlar va uslublarni ishlab chiqish, o‘quv jarayoniga joriy etish bugungi kunning muhim ilmiy-amaliy zaruratidir. Mavzuning ilmiy-o‘rganilganlik darajasi keng qamrovli bo‘lib, jahon va mahalliy olimlar tomonidan tizimli ravishda tadqiq etilgan. Xususan, Edgar F. Codd ma’lumotlar bazalari uchun relatsion modelni ishlab chiqqan bo‘lib, bu kelajakdagi barcha dasturiy tizimlar uchun asos bo‘lib xizmat qildi [3]. Michael Stonebraker va Eugene Wong ma’lumotlar bazasi tizimlarini optimallashtirish va kengaytirish bo‘yicha fundamental tadqiqotlar olib borganlar [4]. Jim Gray SQL tilining rivojlanishiga va ma’lumotlar bazalarida transaktsiyalarni boshqarish mexanizmlariga katta hissa qo‘shgan [5]. Feng et al. (2020) esa ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimlarida yangi foydalanuvchi interfeyslarini ishlab chiqish bo‘yicha tadqiqotlar olib borib, o‘qitish jarayonini takomillashtirishga oid metodologik takliflar bergan [6]. O‘zbekistonda esa ushbu yo‘nalishda tadqiqotlar olib borgan olimlar jumlasiga professor Sh.R. Rashidovni keltirish mumkin. U ma’lum ...