KURS ISHI

KIRISH Milliy iqtisodiyot va uning makroiqtisodiy o'lchamlari zamonaviy dunyoda har bir mamlakatning barqaror rivojlanishi va farovonligini ta'minlashda markaziy o'rin tutadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatning yalpi ichki mahsuloti (YIM) 100 milliard dollardan oshib, o'sish sur'ati 6%ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich, mintaqaviy o'rtacha ko'rsatkichlardan yuqori bo'lib, mamlakat iqtisodiyotining jadal o'sayotganligidan dalolat beradi. Biroq, global iqtisodiy o'zgarishlar, xususan, energiya resurslari narxlarining o'zgaruvchanligi va xalqaro savdo cheklovlari sharoitida, milliy iqtisodiyotning makroiqtisodiy barqarorligini ta'minlash muhim ahamiyat kasb etadi [2]. Aholining daromadlari va iste'mol qobiliyatining oshishi, shuningdek, inflyatsiya darajasini maqbul chegaralarda ushlab turish ham davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biri bo'lib qolmoqda. Markaziy bank ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil yakuni bo'yicha inflyatsiya darajasi 9.2%ni tashkil etgan, bu esa pul-kredit siyosatida doimiy monitoring va moslashuvchan yondashuvlarni talab qiladi [3]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarb bo'lib, global iqtisodiyotdagi beqarorlik, savdo urushlari, pandemiyadan keyingi tiklanish jarayonlari va tabiiy resurslarga bog'liqlik kabi muammolar fonida milliy iqtisodiyotning chidamliligini oshirishga qaratilgan amaliy yechimlarni topishni taqozo etadi. Mamlakatning iqtisodiy diversifikatsiya darajasi hali ham past bo'lib, sanoat ishlab chiqarishida xomashyo eksportiga bog'liqlik sezilarli [4]. Masalan, 2023-yilda eksportning qariyb 40%ini oltin va tabiiy gaz tashkil etdi [5]. Bu esa global bozorlardagi narx o'zgarishlariga nisbatan sezuvchanlikni oshiradi. Ishsizlik darajasi, ayniqsa yoshlar va ayollar orasida, rasmiy statistikaga ko'ra 7.8% bo'lsa-da [1], mintaqaviy farqlar va yashirin ishsizlik masalalari hal etilmagan holda qolmoqda. Bundan tashqari, innovatsion texnologiyalarni joriy etish va yuqori qo'shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish hajmini oshirish bo'yicha tizimli yondashuvlarga ehtiyoj mavjud. Bu omillar milliy iqtisodiyotning makroiqtisodiy ko'rsatkichlarini chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish bo'yicha samarali strategiyalarni ishlab chiqish zaruriyatini kuchaytiradi. Milliy iqtisodiyot va uning makroiqtisodiy o'lchamlari masalasi ja ...