KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil yakuniga koʻra, maktabgacha taʼlim bilan qamrov darajasi 74,4% ga yetgan [1], bu soʻnggi besh yilda qariyb 30% ga oʻsganligini koʻrsatadi. Boshlangʻich taʼlimga qamrov esa 99,8% ni tashkil etib [2], bolalarning deyarli barchasi umumiy oʻrta taʼlimning ilk bosqichiga jalb etilganligidan dalolat beradi. Mazkur koʻrsatkichlar taʼlim tizimining rivojlanishiga qaratilgan davlat siyosatining samarasi boʻlib, yosh avlodni milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalash uchun qulay muhit yaratgan. Biroq, globallashuv jarayonlari va axborot texnologiyalarining shiddatli rivojlanishi sharoitida boshlangʻich taʼlimda milliy qadriyatlarning oʻrnini mustahkamlash, ularni zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan uygʻunlashtirish zarurati tobora ortib bormoqda. Ayniqsa, oʻquv dasturlarida milliy anʼana va qadriyatlarni aks ettirish darajasi, oʻqituvchilarning bu boradagi malakasi, ota-onalar va jamoatchilikning taʼlim jarayoniga jalb qilinishi kabi masalalar dolzarbligini saqlab qolmoqda. Bugungi kunda milliy oʻzlikni anglash, Vatanparvarlik, insonparvarlik, mehnatsevarlik kabi milliy qadriyatlarni yosh avlod ongiga singdirish global axborot xurujlariga qarshi samarali immunitetni shakllantirishning asosiy omillaridan biridir. Mavjud taʼlim dasturlari koʻpincha nazariy bilimlarga koʻproq eʼtibor qaratib, milliy qadriyatlarning amaliy tatbiqi va hayotiy koʻnikmalar bilan integratsiyalashuvi yetarli darajada taʼminlanmayapti. Bu esa yoshlarda milliy ong va qadriyatlarga nisbatan befarqlik, gʻarb madaniyatiga koʻr-koʻrona taqlid qilish kabi salbiy holatlarni keltirib chiqarishi mumkin. Shuningdek, boshlangʻich sinf oʻqituvchilarining milliy qadriyatlarni singdirish boʻyicha metodik koʻnikmalari va pedagogik texnologiyalardan foydalanish darajasi borasida ham maʼlum kamchiliklar kuzatilmoqda, bu esa ushbu masalaning chuqur ilmiy asoslangan yechimlarni talab etishini koʻrsatadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi boʻyicha, milliy qadriyatlar va taʼlim sohasidagi tadqiqotlar jahon va milliy miqyosda keng koʻlamli ilmiy ishlarni qamrab olgan. Xalqaro olimlardan Jon Dyui (1916) "Demokratiya va taʼlim" asarida taʼlimning ijtimoiy va madaniy funktsiyalarini chuqur tahlil qilib, qadriyatlarni shakllantirishda amaliy tajribaning ahamiyatini asoslagan [3]. Lev Vigotskiy (1978) oʻzining sotsial-madaniy nazariyasida bolaning kognitiv rivojlanishida ijtimoiy oʻzaro t ...