KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda boshlang'ich sinf o'quvchilarining matematik savodxonlik darajasini oshirish bo'yicha olib borilayotgan islohotlar doirasida miqdorlarni o'lchash, o'lchov birliklari va ular ustida amallar bajarish ko'nikmalarini shakllantirish muhim ahamiyat kasb etadi. Milliy ta'lim tizimida ushbu yo'nalishdagi o'quv dasturlarini takomillashtirishga qaratilgan sa'y-harakatlar mavjud bo'lib, xususan, 2023-yilgi PISA tadqiqotlarining dastlabki natijalariga ko'ra, O'zbekistonda 15 yoshli o'quvchilarning matematik savodxonligi bo'yicha o'rtacha ball 400 atrofida bo'lib, bu OECD mamlakatlari o'rtacha ko'rsatkichidan 80 ballga pastroqdir [1]. Bu ko'rsatkich, boshlang'ich ta'limda matematik tushunchalarni, jumladan, miqdorlar va o'lchov birliklari bilan ishlash ko'nikmalarini samarali o'rgatish metodikasini takomillashtirish zaruratini yaqqol ko'rsatmoqda. Jahon miqyosida esa, ta'lim sohasiga kiritilayotgan investitsiyalar hajmi 2024-yilda 7 trillion dollardan oshishi kutilmoqda, bu esa zamonaviy metodikalarni joriy etishga bo'lgan talabning ortib borayotganini bildiradi [2]. Ushbu mavzu, boshlang'ich sinf o'quvchilarining real hayotda matematik bilimlarni qo'llash qobiliyatini rivojlantirish uchun asosiy poydevor hisoblanadi. Kundalik hayotda, masalan, xarid qilish, vaqtni rejalashtirish yoki masofani hisoblashda miqdorlarni tushunish va o'lchov birliklarini to'g'ri ishlatish muhim ahamiyatga ega. Biroq, mavjud ta'lim metodikalarida, ko'pincha, bu tushunchalar mavhum tarzda berilib, o'quvchilarda amaliy ko'nikmalarning shakllanishi yetarli darajada ta'minlanmayapti. O'quvchilar orasida miqdorlar va o'lchov birliklari orasidagi bog'liqlikni tushunishda qiyinchiliklar, turli o'lchov birliklarini bir-biriga aylantirishda xatolar tez-tez uchraydi. Bundan tashqari, an'anaviy yondashuvlar ko'pincha o'quvchilarni faol ishtirok etishga undamaydi, bu esa bilimlarni chuqur o'zlashtirishga to'sqinlik qiladi. Shu sababli, boshlang'ich sinf matematikasi o'qitish metodikasini, ayniqsa miqdorlar va o'lchov birliklari bo'limida takomillashtirish dolzarb vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro tajribaga nazar solsak, ko'plab olimlar bu yo'nalishda salmoqli tadqiqotlar olib borishgan. Masalan, Jean Piaget (1952) bolalarning kognitiv rivojlanishi nazariyasini ishlab chiqqan bo'lib, uning tadqiqotlari bolalarda miqdorlarni tushunish va saqlash qobiliyat ...