KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yilda korxonalar soni 630 mingdan oshib, yalpi ichki mahsulotning 50% dan ortigʻini taʼminladi [1]. Shu bilan birga, 2023-yilda 21% korxona moliyaviy barqarorlik bilan bogʻliq muammolarga duch kelgani va 7% korxona bankrotlik yoqasida turgani qayd etildi [2]. Jahon banki maʼlumotlariga koʻra, global miqyosda kichik va oʻrta biznes sektorida moliyaviy barqarorlik muammolari sababli har yili 15-20% korxona faoliyatini toʻxtatadi [3]. Ushbu raqamlar korxonaning uzoq muddatli istiqbolda oʻz majburiyatlarini bajarish qobiliyatini ifodalovchi moliyaviy barqarorlikni taʼminlash, uni samarali baholash va boshqarishning naqadar dolzarb ekanligini koʻrsatadi. Moliyaviy barqarorlik koʻrsatkichlarini audit asosida baholash korxonalarning ishonchliligini oshirish, sarmoyadorlar va kreditorlarning ishonchini qozonish, shuningdek, iqtisodiy oʻsishni barqarorlashtirishda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Hozirgi globallashuv va raqobat sharoitida korxonalarning moliyaviy holatini aniq va xolisona baholash ularning faoliyatini rejalashtirish, boshqarish va strategik qarorlar qabul qilish uchun asos boʻlib xizmat qiladi. Moliyaviy barqarorlik koʻrsatkichlarini audit asosida baholash korxonaning mavjud resurslaridan qanchalik samarali foydalanayotganini, moliyaviy risklarni boshqarish qobiliyatini va tashqi sharoitlarga moslashish imkoniyatlarini koʻrsatadi. Mazkur tadqiqot aynan shu yoʻnalishda, yaʼni korxonalar moliyaviy barqarorligini audit jarayonida aniqlash va baholash metodologiyasini takomillashtirish orqali amaliy ahamiyatga ega tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Bu esa, oʻz navbatida, korxonalarning moliyaviy sogʻlomlashuviga, investitsion jozibadorligini oshirishga va iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga xizmat qiladi. Moliyaviy barqarorlikni baholash boʻyicha jahon miqyosida koʻplab yetakchi olimlar tadqiqot olib borgan. Masalan, J.P. Morgan (1996) "RiskMetrics" modelini ishlab chiqib, bozor riskini oʻlchash va boshqarish uchun mezonlarni yaratdi [4]. M. Miller va F. Modigliani (1958) "Modigliani-Miller teoremasi" orqali korxona kapital tuzilmasining uning qiymatiga taʼsirini nazariy jihatdan asoslab berdi [5]. E. Altman (1968) "Z-score" modelini taklif qilib, bankrotlik ehtimolini prognoz qilishda muhim qadam tashladi [6]. H. Markowitz (1952) "Zamonaviy portfel nazariyasi"ni yaratib, riskni kamaytirish orqali investitsiya portfellarin ...