KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni 2023-yilda 600 mingdan oshib, yalpi ichki mahsulotning (YIM) 55%dan ortiq qismini tashkil etdi [1]. Shu bilan birga, 2023-yilda respublika bo'yicha korxonalarning moliyaviy hisobotlari bo'yicha aniqlangan xatolar hajmi 800 milliard so'mdan oshganligi ma'lum bo'ldi [2]. Bu ko'rsatkichlar moliyaviy hisobotlarning ishonchliligi va shaffofligini ta'minlash zaruratini ko'rsatadi, chunki noto'g'ri moliyaviy ma'lumotlar investitsion qarorlarga, kredit olish imkoniyatlariga va davlat soliq siyosatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ayniqsa, global iqtisodiyotga integratsiyalashuv jarayonida, xalqaro investorlar va sheriklar uchun O'zbekiston kompaniyalarining moliyaviy hisobotlari sifatiga bo'lgan talab tobora ortib bormoqda [3]. Hozirgi kunda O'zbekiston iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan islohotlar, jumladan, davlat korxonalarini transformatsiya qilish, bozor iqtisodiyoti tamoyillarini chuqurlashtirish va xususiy sektorni rivojlantirish sharoitida moliyaviy faoliyat auditining ahamiyati yanada ortadi [4]. Moliyaviy hisobotlarning haqiqatga to'g'ri kelishini ta'minlash, korporativ boshqaruv samaradorligini oshirish va korxonalarda ichki nazorat tizimini mustahkamlash dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Ko'plab korxonalar, ayniqsa kichik va o'rta biznes subyektlari moliyaviy hisobot standartlariga to'liq rioya etishda, risklarni boshqarishda va audit tavsiyalarini amaliyotga tatbiq etishda qiyinchiliklarga duch kelmoqdalar [5]. Bu esa, moliyaviy faoliyat auditining nazariy asoslarini takomillashtirish, xalqaro tajribani o'rganish va mahalliy sharoitga moslashtirilgan amaliy yechimlarni ishlab chiqishni taqozo etadi. Moliyaviy faoliyat auditi sohasidagi nazariy va amaliy masalalar jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Masalan, R. K. Mautz va H. A. Sharaf (1961) o'zlarining "Auditning falsafasi" asarida auditning asosiy tushunchalari, tamoyillari va ijtimoiy rolini nazariy jihatdan asoslab berganlar, auditning mustaqilligi va xolisligi muhimligini ta'kidlashgan [6]. J. C. Robertson (1996) esa "Audit nazariyasi" kitobida audit jarayonining metodologik asoslarini, riskka yo'naltirilgan audit yondashuvlarini va ichki nazorat tizimlarini baholash usullarini batafsil tahlil qilgan [7]. D. N. Ricchiute (2000) "Auditing Concepts and Standards" asarida Xalqaro Audit Standartlari (IAS) ning amaliy ...