📖 45 sahifa
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
AXBOROT TIZIMLARI KAFEDRASI
"Oʻzbek til tarixi"
fanidan
“Muhokamat ul-lugʻatayn” oʻzbek tilining ilmiy grammatikasi. Adabiy til takomilida lugʻat va grammatik asarlarning oʻrni
mavzusida
KURS ISHI
Bajardi: 000-00 guruh talabasi
____________________
Qabul qildi: ____________________
Toshkent - 2026
1-sahifa
📄 2-sahifa: Mundarija
MUNDARIJA
KIRISH3
I-BOB. “Muhokamat ul-lug'atayn” ning o'rganilish nazariy asoslari va tarixnavisligi8
1.1. O'zbek tilining ilmiy grammatikasi va lug'atshunosligining nazariy asoslari8
1.2. “Muhokamat ul-lug'atayn” asarining o'rganilish tarixi va adabiyotlar sharhi14
1.3. Manbalar tavsifi va tadqiqot metodlari19
II-BOB. “Muhokamat ul-lug'atayn” ning o'zbek tilining ilmiy grammatikasiga qo'shgan hissasi28
2.1. “Muhokamat ul-lug'atayn” asaridagi fonetik, leksik va grammatik hodisalarning tahlili44
2.2. “Muhokamat ul-lug'atayn” ning o'zbek va boshqa turkiy tillar lug'atshunosligi hamda grammatikasi bilan qiyosiy tahlili49
2.3. “Muhokamat ul-lug'atayn” tadqiqotlari natijalari, ilmiy-amaliy ahamiyati va tavsiyalar54
I-bob bo'yicha xulosa13
II-bob bo'yicha xulosa38
UMUMIY XULOSA41
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR45
2-sahifa
📄 3-sahifa: Kirish
KIRISH
KIRISH
O'zbek tilining boy tarixi va adabiy til takomilida lug'at va grammatik asarlarning o'rni beqiyosdir. Xususan, Alisher Navoiyning 1499-yilda yozib tugatilgan "Muhokamat ul-lug'atayn" asari [2] o'zbek tilining ilmiy grammatikasi va lug'atshunosligining shakllanishida tamal toshlaridan biri hisoblanadi. Ushbu asar Temuriy hukmdor Husayn Boyqaro hukmronligi davrida yaratilgan bo'lib, fors va turkiy tillar o'rtasidagi qiyosiy tahlilga bag'ishlangan [2]. Asarda 250 ga yaqin turkiy so'z va iboralar fors tiliga nisbatan ustunligi bilan ko'rsatilgan, bu esa o'zbek tilining nafaqat adabiy, balki ilmiy salohiyatini ham namoyish etgan. Bugungi kunda O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi "Mamlakatimizda o'zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-6084-son Farmoni tilga davlat miqyosida e'tiborni kuchaytirishni ko'zda tutar ekan, tilimizning tarixiy ildizlarini chuqur o'rganish, ayniqsa, "Muhokamat ul-lug'atayn" kabi fundamental asarlarni qayta tadqiq etish muhim ahamiyat kasb etadi.
Ushbu kurs ishi "Muhokamat ul-lug'atayn" asarining o'zbek tilining ilmiy grammatikasi va adabiy til takomilidagi o'rnini chuqur tahlil etish orqali, tilimizning o'ziga xos xususiyatlarini, grammatik va leksik me'yorlarini ilmiy jihatdan asoslashga qaratilgan. Bu tadqiqot, tilning boy imkoniyatlarini yanada ochib berish, uning tarixiy rivojlanish bosqichlarini aniqlash va zamonaviy tilshunoslik uchun yangi yondashuvlarni shakllantirishda muhim rol o'ynaydi. Shuningdek, asardagi ilmiy g'oyalar bugungi kunda ham dolzarbligini saqlab qolganligi, ayniqsa, tilning me'yorlashtirish va uni yanada takomillashtirish masalalarida o'z aksini topgan.
"Muhokamat ul-lug'atayn" asari va uning o'zbek tilshunosligidagi o'rni qator olimlar tomonidan o'rganilgan. Jumladan, A.A. Aliyev [1] o'zbek tili tarixini tadqiq etar ekan, asarning umumiy tarixiy kontekstini yoritgan. B.A. Axmedov [3] o'zbek tilining funksional grammatikasi borasidagi ishlarida "Muhokamat ul-lug'atayn" dagi grammatik hodisalarga bilvosita murojaat qilgan. B. Yo'ldoshev [4] o'zbek tilshunosligi tarixi bo'yicha asarida Navoiyning tilshunoslik sohasidagi xizmatlarini keng yoritgan. S. Karimov [5] Navoiy asarlarining lingvistik tahliliga bag'ishlangan ishida "Muhokamat ul-lug'atayn"ning tilshunoslik nuqtai nazaridan ahamiyatini ta'kidlagan. N. Mahmudov va
...
Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting
To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.
Shu mavzuda boshqa hujjat ham yarating
