KURS ISHI

KIRISH Neyropsixologiya inson miyasi faoliyati va xulq-atvor o'rtasidagi murakkab aloqalarni o'rganuvchi fan bo'lib, zamonaviy tibbiyot va psixologiyaning eng jadal rivojlanayotgan yo'nalishlaridan biridir. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, global miqyosda 50 milliondan ortiq odam demensiya bilan yashaydi va har yili deyarli 10 millionta yangi holat qayd etiladi [1]. Nevrologik kasalliklar, jumladan insult, Parkinson kasalligi, Altsgeymer kasalligi va miya shikastlanishlari tufayli yuzaga keladigan kognitiv buzilishlar iqtisodiy jihatdan ham ulkan yukni tashkil etadi. Masalan, Qo'shma Shtatlarda demensiyani davolash xarajatlari 2020-yilda 305 milliard dollardan oshgan [2]. O'zbekistonda esa, SSV ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda 65 yoshdan oshgan aholining taxminan 10-12% ida kognitiv buzilishlar, jumladan yengil kognitiv buzilishlar va demensiya holatlari kuzatilgan [3]. Respublikamizda har yili insultdan keyingi asoratlar bilan murojaat qiluvchilar soni ortib bormoqda, bu esa neyropsixologik diagnostika va reabilitatsiya xizmatlariga bo'lgan talabning kuchayishini ko'rsatadi. Bugungi kunda aholining yoshga bog'liq kasalliklar bilan bog'liq kognitiv buzilishlari sonining ortishi, shuningdek, miya shikastlanishlari va nevrologik kasalliklar sonining ko'payishi neyropsixologik yordamga bo'lgan ehtiyojni oshirmoqda. Miya plastisiyasi, konnektomika va funktsional MRT kabi zamonaviy diagnostika usullarining rivojlanishiga qaramay, O'zbekistonda neyropsixologik diagnostika va reabilitatsiya standartlarini xalqaro darajaga olib chiqish, mavjud kadrlar salohiyatini oshirish va amaliyotga innovatsion yechimlarni joriy etish borasida qator hal etilmagan muammolar mavjud. Ayniqsa, tibbiyot psixologiyasi sohasida neyropsixologik xizmatlarning integratsiyasi va uning iqtisodiy samaradorligini baholash muhim ahamiyat kasb etadi. Bu muammolarni kompleks yondashuv orqali hal etish sog'liqni saqlash tizimining sifatini oshirish, bemorlarning hayot sifatini yaxshilash va iqtisodiy yo'qotishlarni kamaytirish imkonini beradi. Neyropsixologiya sohasidagi tadqiqotlar XIX asrning o'rtalaridan boshlab jadal rivojlanib kelmoqda. Rus olimi Aleksandr Luriya (1966) "Oliy kortikal funksiyalar" asarida miya shikastlanishlarining kognitiv jarayonlarga ta'sirini o'rganib, miyaning funktsional tashkil etilishi nazariyasini ishlab chiqdi va neyropsixologik di ...