KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda nutq nuqsoniga ega boʻlgan bolalar soni yildan-yilga ortib bormoqda, bu esa ushbu masalaga jiddiy eʼtibor qaratishni taqozo etadi. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, maktabgacha yoshdagi bolalar orasida nutq rivojlanishida turli darajadagi buzilishlar bilan bogʻliq diagnostika qilingan holatlar soʻnggi besh yilda oʻrtacha 15% ga oshgan [1]. Xususan, 2023-yilda 3-7 yoshli bolalarning qariyb 20-25% ida turli darajadagi nutq nuqsonlari kuzatilgan [2]. Bu koʻrsatkichlar global miqyosdagi tendensiyalar bilan ham uygʻunlashadi, chunki Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumotlariga koʻra, dunyo miqyosida bolalarning 5-8 foizida nutq va til rivojlanishidagi buzilishlar qayd etiladi [3]. Shu bilan birga, Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga koʻra, umumtaʼlim maktablarida oʻqiyotgan maxsus ehtiyojli bolalarning 30% dan ortigʻi nutq nuqsonlari bilan bogʻliq muammolarga duch keladi [4]. Bu statistik raqamlar, nutq nuqsoniga ega bolalarning psixologik jarayonlarini chuqur oʻrganish, ularni diagnostika qilish va korreksiya qilish boʻyicha samarali yechimlarni ishlab chiqish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan biri ekanligini koʻrsatadi. Nutq nuqsoniga ega bolalarning psixologik jarayonlarini oʻrganish nafaqat ularning taʼlim olish va ijtimoiy moslashuviga yordam berish, balki ularning umumiy rivojlanishida yuzaga keladigan koʻplab muammolarning oldini olish uchun ham muhim ahamiyat kasb etadi. Nutq buzilishlari koʻpincha diqqat, xotira, tafakkur kabi idrok jarayonlarining rivojlanishiga salbiy taʼsir koʻrsatib, bolaning oʻziga ishonchsizlik, kommunikativ qiyinchiliklar va ijtimoiy izolyatsiyaga olib kelishi mumkin [5]. Mavjud tadqiqotlar nutq nuqsonlarining erta diagnostikasi va korreksiyasi bolalarning keyingi akademik muvaffaqiyati va jamiyatdagi oʻrnini mustahkamlashda hal qiluvchi rol oʻynashini koʻrsatadi [6]. Shu bois, ushbu kurs ishi doirasida nutq nuqsoniga ega bolalarning psixologik xususiyatlarini chuqur oʻrganish, ularning psixologik jarayonlariga nutq buzilishlarining taʼsirini aniqlash va samarali korreksiya usullarini ishlab chiqish, shuningdek, amaliy tavsiyalar berish orqali ushbu sohadagi mavjud kamchiliklarni bartaraf etishga hissa qoʻshish zarurati paydo boʻladi. Nutq nuqsoniga ega bolalarning psixologik jarayonlarini oʻrganish boʻyicha jahon miqyosida koʻ ...