KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda oilalarning qariyb 70%ida farzand tarbiyasida qandaydir psixologik muammolar kuzatiladi va bu holat har yili o'rtacha 5-7% ga o'sib bormoqda [1]. Bolalar va o'smirlar o'rtasida depressiya va xavotir buzilishlari soni so'nggi besh yil ichida 15% ga oshgani kuzatilmoqda, bu esa oiladagi psixologik iqlimning salbiy ta'siri bilan bevosita bog'liqdir [2]. Shu bilan birga, oilaviy ajrimlar soni respublika bo'yicha 2023 yilda 45 mingdan oshgani [3] ham oiladagi salbiy psixologik muhitning chuqur ildiz otganini ko'rsatadi, chunki bunday ajrimlar natijasida voyaga yetmagan bolalarning 30% dan ortig'i ruhan jarohat olib, ijtimoiy moslashuvda qiyinchiliklarga duch kelishadi [4]. Oiladagi sog'lom psixologik iqlim bolaning shaxsiyat shakllanishida, emotsional barqarorligida, akademik muvaffaqiyatida va kelajakdagi ijtimoiy hayotida hal qiluvchi rol o'ynaydi. Bu o'rinda shuni ta'kidlash joizki, oilaning psixologik salomatligi nafaqat individual darajada, balki butun jamiyatning barqaror rivojlanishi uchun ham asosiy omil hisoblanadi. Bugungi kunda oiladagi psixologik iqlim bilan bog'liq muammolar, xususan, ota-onalar va bolalar o'rtasidagi munosabatlarda yuzaga kelayotgan tushunmovchiliklar, ziddiyatlar va emotsional uzoqlashuv holatlari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Texnologik taraqqiyotning tezkorligi va axborot oqimining shiddatli o'sishi ota-onalar va farzandlarning o'zaro muloqotiga salbiy ta'sir ko'rsatib, oilaviy an'analarning susayishiga olib kelmoqda. O'zbekiston sharoitida an'anaviy qadriyatlar va zamonaviy tendensiyalar o'rtasidagi ziddiyatlar, urbanizatsiya jarayonlarining kuchayishi, ayollarning ijtimoiy hayotdagi faolligi ortishi kabi omillar ham oilaviy psixologik iqlimga o'z ta'sirini ko'rsatib, yangi turdagi muammolarni keltirib chiqarmoqda. Mazkur mavzuni chuqur o'rganish orqali mavjud muammolarning ildizlarini aniqlash, ularni hal etish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish va shu orqali jamiyatning eng muhim bo'g'ini bo'lgan oilaning mustahkamligini ta'minlash muhim vazifa hisoblanadi. Oiladagi psixologik iqlim va uning bolalar psixikasiga ta'siri masalasi jahon psixologiya fanida uzoq yillardan buyon o'rganilib kelinmoqda. Amerikalik psixolog Diana Baumrind (1966) ota-onalik uslublari (avtoritar, demokratik, befarq) va ularning bolalar rivojlanishiga ta'siri bo'yicha fundamental tadqiqotlar o'tkazib, demokratik t ...