KURS ISHI

KIRISH Ona tili darslarida didaktik materiallardan foydalanishning samaradorligini oshirish bugungi kunda ta'lim tizimida dolzarb masala hisoblanadi. Jahon ta'lim texnologiyalari bozorining hajmi 2023-yilda 400 mlrd dollardan oshib, muntazam ravishda o'sib bormoqda [1]. O'zbekistonda esa raqamli ta'lim resurslaridan foydalanish ko'rsatkichi so'nggi uch yilda 65% dan 88% ga yetdi [2]. Bu raqamlar didaktik materiallarning nafaqat o'quvchilar bilimini oshirishdagi, balki ularning dunyo standartlariga moslashuvchanligini ta'minlashdagi muhim rolini ko'rsatadi. Ushbu tendensiyalar, ayniqsa, ona tili kabi asosiy fanlarda o'qitishning zamonaviy usullarini joriy etish, o'quvchilarda lug'at boyligini oshirish, grammatikani mustahkamlash va ijodiy fikrlashni rivojlantirishda yangi yondashuvlarga ehtiyoj sezilayotganini ta'kidlaydi. Hozirgi kunda an'anaviy o'qitish metodlari ba'zan o'quvchilarning faolligini to'liq ta'minlay olmasligi, interfaol usullarning yetarli darajada joriy etilmaganligi kabi muammolar mavjud. Didaktik materiallardan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari jahon ta'lim fani vakillari tomonidan keng o'rganilgan. Masalan, Jon Dewey (1916) o'z tadqiqotlarida tajribaviy ta'lim va "qo'lda bajariladigan" mashg'ulotlarning o'quvchi faolligini oshirishdagi rolini ta'kidlagan. Lev Vygotsky (1978) rivojlanishning proksimal zonasi nazariyasi orqali o'qituvchi va tengdoshlar yordamida o'quvchi erisha oladigan bilim darajasini aniqlashda didaktik vositalarning ahamiyatini ko'rsatgan. Bruner (1960) o'zining "Ta'limning tuzilishi" konsepsiyasida o'quvchilarning muammolarni mustaqil hal etish qobiliyatini shakllantirishda tizimli didaktik materiallarning muhimligini ta'kidlagan. AQShlik pedagoglar R. Gagné va L. Briggs (1988) didaktik materiallarni loyihalashda o'quvchining kognitiv jarayonlarini hisobga olish zarurligini, ya'ni materiallar o'quvchining diqqatini tortishi, ma'lumotni saqlashga yordam berishi va undan amalda foydalanishni ta'minlashi kerakligini ko'rsatib o'tganlar. O'zbekistonlik olimlar, jumladan, Abdulla Avloniy (1926) o'zining "Turkiy g'uliston yoxud axloqi tarseviya" asarida o'quv-tarbiya jarayonida zamonaviy va tushunarli usullarni qo'llash zarurligini, Bahriddin Sultonov (1997) esa o'qitish metodikasining rivojlanishiga oid tadqiqotlarida o'quvchilarning ijodiy salohiyatini ochishda ko'rgazmali qurollardan foydalanishning o'rnini ko' ...