KURS ISHI

KIRISH Oziq-ovqat xavfsizligi va aholi salomatligini ta'minlash global miqyosda eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. Protein iste'molining optimal darajasi va uning organizm tomonidan samarali hazm bo‘lishi inson salomatligi, ayniqsa bolalar rivojlanishi va keksa yoshdagi shaxslarning immuniteti uchun muhimdir. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti ma'lumotlariga ko'ra, dunyo aholisining qariyb 2 milliarddan ortig'i mikroelementlar yetishmovchiligidan aziyat chekadi, bu esa oqsillarni yetarli darajada hazm qila olmaslik bilan bevosita bog'liq bo'lishi mumkin [1]. O'zbekistonda ham oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi statistikasi shuni ko'rsatadiki, aholining kunlik protein iste'moli me'yordan past bo'lgan hududlar mavjud bo'lib, bu ayniqsa qishloq joylarida aholining 15-20%ida kuzatiladi [2]. Bunday holatlar bolalar o'sishdan orqada qolishi va kattalarda surunkali kasalliklarning rivojlanishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, oqsillarning oshqozon-ichak yo'lida hazmlanish mexanizmlarini chuqur o'rganish, ularning samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan yondashuvlarni ishlab chiqish milliy sog'liqni saqlash strategiyasining ajralmas qismi hisoblanadi. Bu tadqiqot, ayniqsa, oziq-ovqat sanoati va sog'liqni saqlash sohasidagi innovatsiyalar uchun fundamental baza yaratadi, protein qo'shimchalari va funksional oziq-ovqat mahsulotlarini ishlab chiqishga xizmat qiladi. Ushbu mavzu bugungi kunda juda dolzarb bo'lib, oziq-ovqat mahsulotlari sifati, aholining ovqatlanish odatlari va salomatlik holati bilan chambarchas bog'liqdir. Global iqlim o'zgarishlari va yer resurslarining cheklanganligi sharoitida, mavjud oziq-ovqat zaxiralaridan maksimal darajada foydalanish, ayniqsa, oqsillarni organizm tomonidan samarali o'zlashtirilishini ta'minlash muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Oqsillarning malabsorbsiyasi (ovqat moddalarining oshqozon-ichak yo'lida yetarli darajada so'rilmasligi) turli xil kasalliklarga, jumladan, ichak dizbakteriozi, immun tizimi buzilishlari va metabolik sindromlarga olib kelishi mumkin [4]. Ushbu muammolar nafaqat individual salomatlikka, balki ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishga ham salbiy ta'sir ko'rsatadi, chunki davolash xarajatlari ortadi va mehnat unumdorligi pasayadi. Shu sababli, oqsillarning oshqozon-ichak yo'lida hazmlanishining molekulyar mexanizmlarini chuqur tushunish, ularni tartibga soluvchi omillarni aniqlash va bu jarayonni op ...