KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil holatiga koʻra, maktablarda 6,6 milliondan ortiq oʻquvchi, oliy ta’lim muassasalarida esa qariyb 1,4 million talaba tahsil olmoqda [1]. Bu raqamlar mamlakat aholisining deyarli 20%ini tashkil etib, taʼlim tizimidagi maʼlumotlarni samarali boshqarishning naqadar dolzarb ekanligini koʻrsatadi. Jahon boʻyicha taʼlim texnologiyalari (EdTech) bozori hajmi 2023-yilda 250 milliard dollardan oshgan boʻlib, 2030-yilga borib 600 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu oʻzgarishlar axborot texnologiyalaridan foydalangan holda oʻquvchi va talabalar haqida maʼlumotlarni toʻplash, tahlil qilish va boshqarish tizimlariga boʻlgan ehtiyojni yanada oshirmoqda. Mazkur tizimlar oʻquv jarayonlari samaradorligini oshirish, taʼlim sifatini nazorat qilish va individual yondashuvni taʼminlashda muhim rol oʻynaydi. Hozirgi kunda Oʻzbekiston taʼlim tizimida oʻquvchi va talaba maʼlumotlarini yigʻish, saqlash va tahlil qilishda bir qator muammolar mavjud. Jumladan, axborotlarni qogʻoz shaklida yuritish, turli platformalar oʻrtasida integratsiya yoʻqligi, maʼlumotlar xavfsizligi va maxfiyligini taʼminlashdagi kamchiliklar taʼlim muassasalarining samarali faoliyatiga toʻsqinlik qilmoqda. Masalan, Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda oliy taʼlim muassasalaridagi maʼmuriy yuklamaning 30% dan ortigʻi maʼlumotlarni qoʻlda kiritish va qayta ishlashga sarflanadi [3]. Bu esa xodimlarning vaqtini behuda sarflashga, maʼlumotlarda xatoliklarning koʻpayishiga va tezkor qarorlar qabul qilish imkoniyatlarining cheklanishiga olib keladi. Veb texnologiyalariga asoslangan markazlashgan tizim ushbu muammolarni bartaraf etishda muhim yechim boʻlib xizmat qiladi. Oʻquvchi va talaba maʼlumotlarini toʻplash tizimlari boʻyicha jahon miqyosida koʻplab tadqiqotlar oʻtkazilgan. Misol uchun, M. Smith (2017) oʻz tadqiqotida talaba maʼlumot tizimlarining (SIS) taʼlim muassasalarida maʼmuriy jarayonlarni avtomatlashtirishdagi rolini chuqur oʻrgangan va ularning samaradorlikni 25% gacha oshirishini koʻrsatgan [5]. J. Williams (2019) esa bulutli hisoblash texnologiyalarini qoʻllash orqali maʼlumotlar bazalarining kengayuvchanligi va xavfsizligini taʼminlash boʻyicha yangi modelni taklif qilgan, bu esa maʼlumotlarni 40% tezroq qayta ishlash imkonini beradi [6]. L. Chen (2020) API integratsiyalari orqali turli taʼlim platformalarini bogʻlash mexanizmlarini is ...