KURS ISHI

KIRISH Kiberxavfsizlik tahdidlari global miqyosda oʻsib bormoqda, bu esa unga qarshi kurashish uchun yangi strategiya va metodlarni talab qilmoqda. Soʻnggi maʼlumotlarga koʻra, 2023-yilda kiberjinoyatlar natijasida jahon iqtisodiyotiga yetkazilgan zarar taxminan 8 trillion dollarni tashkil etgan va bu koʻrsatkich 2025-yilga borib 10,5 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Oʻzbekiston Respublikasida ham kiberxavfsizlikka oid muammolar dolzarb boʻlib, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda aniqlangan kiberhujumlar soni avvalgi yilga nisbatan 45% ga oshgan [2]. Xususan, Oʻzbekistondagi internet foydalanuvchilarining 30% dan ortigʻi fishing hujumlariga duch kelgan, 15% holatda esa zararli dasturlar orqali shaxsiy maʼlumotlar oʻgʻirlangan [3]. Bu raqamlar oʻquvchilar va yosh avlod orasida kiberxavfsizlik madaniyatini shakllantirish va ularni raqamli tahdidlardan himoya qilishning naqadar muhimligini koʻrsatadi. Bugungi kunda texnologiyalarning tez rivojlanishi va internetdan foydalanuvchilar sonining ortishi bilan birga, kiberxavfsizlik tahdidlari ham murakkablashib bormoqda. Shu sababli, taʼlim tizimida oʻquvchilarga kiberxavfsizlik asoslarini oʻrgatish, ularda xavfsiz internetdan foydalanish koʻnikmalarini rivojlantirish zaruriy ehtiyojga aylangan. Afsuski, Oʻzbekiston taʼlim tizimida bu yoʻnalishda tizimli va kompleks metodologiya yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Mavjud informatika darsliklarida kiberxavfsizlik masalalariga yuzaki yondashilgan, amaliy mashgʻulotlar va zamonaviy pedagogik texnologiyalar kam qoʻllanilmoqda. Bu esa yosh avlodning kiberxavfsizlikka oid bilim va koʻnikmalarini yetarli darajada shakllantirishga toʻsqinlik qilmoqda va ularni raqamli firibgarliklar hamda shaxsiy maʼlumotlarning oʻgʻirlanishi kabi xavflarga duchor qilmoqda. Ushbu kurs ishi aynan shu boʻshliqni toʻldirish, kiberxavfsizlikni oʻrgatishning samarali metodikasini ishlab chiqish va taʼlim jarayoniga integratsiya qilishga qaratilgan. Kiberxavfsizlikni oʻrgatish metodikasi masalalari xalqaro miqyosda bir qator yetuk olimlar tomonidan oʻrganilgan. Masalan, Bruce Schneier (2000) oʻzining tadqiqotlarida kriptografiya va maʼlumotlar xavfsizligi asoslarini keng jamoatchilikka tushunarli tilda yetkazish usullarini ishlab chiqqan [5]. Genevieve P. Smith (2018) "Introduction to Cybersecurity" asarida ...