KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi besh yilda maqom san’atini o‘rganish va targ‘ib qilishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 200 milliard so‘mdan oshdi [1]. Bu davr ichida maqom cholg‘u ijrochiligi yo‘nalishidagi ta’lim muassasalarining moddiy-texnik bazasini yaxshilash va o‘quv dasturlarini zamonaviylashtirishga jami byudjet mablag‘larining 7.5%i yo‘naltirildi, bu esa 2017 yilga nisbatan 2.3 barobar ko‘pdir [2]. Xususan, 2023-yilda “Maqom ijrochiligi: nazariya va amaliyot” nomli xalqaro anjuman tashkil etilib, unda 20 dan ortiq davlatdan mutaxassislar ishtirok etdi. Ushbu yo‘nalishdagi ilmiy tadqiqotlar soni 2020-yildan beri har yili o‘rtacha 15%ga o‘sib bormoqda [3]. Shuningdek, O‘zbekiston davlat konservatoriyasi huzuridagi maqom ijrochiligi kafedrasiga ajratilgan grantlar miqdori 2022-yilda 1.2 milliard so‘mga yetdi, bu esa yosh ijrochilarning ilmiy va ijodiy salohiyatini oshirishga xizmat qilmoqda [4]. Maqom cholg‘u ijrochiligi metodikasini takomillashtirish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda, chunki mavjud o‘quv dasturlari va o‘qitish usullari xorijiy tajribalarning integratsiyasi va zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish jihatidan yetarli darajada rivojlanmagan [5]. An’anaviy usullarning ustunligi yosh ijrochilarda ijodiy mustaqillik va innovatsion yondashuvlarni shakllantirishda ba’zi cheklovlarni keltirib chiqarmoqda. Xususan, Ortiq Otajonov kabi buyuk ustozlarning ijodiy uslubini chuqur tahlil qilish, uni o‘qitish jarayoniga tatbiq etish bo‘yicha aniq mexanizmlarning yetishmasligi seziladi. Shuningdek, maqom ijrochiligi pedagogikasida risk tahlili, moliyaviy asoslash, KPI (Key Performance Indicators) kabi ko‘rsatkichlardan foydalanish va AS-IS tahlil qilish bo‘yicha tizimli yondashuvlarning yo‘qligi amaliyotda samaradorlikni baholash va o‘qitish natijalarini yaxshilashda qiyinchiliklar tug‘dirmoqda [6]. Bu esa kelajakda malakali maqom ijrochilarini tayyorlashda salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Jahon miqyosida maqom cholg‘u ijrochiligi va uning pedagogik asoslari bo‘yicha bir qator muhim tadqiqotlar amalga oshirilgan. Misol uchun, A.J. Farmer (2018) Sharq musiqiy ta’limida an’anaviy va zamonaviy usullarning sintezini o‘rganib, kompyuter texnologiyalari yordamida ijro etish mahoratini oshirish imkoniyatlarini isbotladi [7]. B.S. Al-Faruqi (2020) Yaqin Sharq maqomlari i ...