KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda oʻsimlik moyi ishlab chiqarish sanoati soʻnggi yillarda jadal rivojlanib bormoqda, bu aholining oziq-ovqat xavfsizligini taʼminlash va eksport salohiyatini oshirishda muhim rol oʻynaydi. Oʻzbekiston Respublikasi Statistika agentligi maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakatda oʻsimlik moyi ishlab chiqarish hajmi 2022-yilga nisbatan 10,5% ga oshib, 400 ming tonnadan oshdi [1]. Bu koʻrsatkich ichki talabni qondirishda muhim qadam boʻlish bilan birga, mintaqaviy bozorlarda ham Oʻzbekiston mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirmoqda. Global miqyosda esa oʻsimlik moyi bozori hajmi 2023-yilda qariyb 250 milliard AQSH dollarini tashkil etgan boʻlib, bu koʻrsatkich 2030-yilga borib 350 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [2]. Ayniqsa, palma, soya va kungaboqar moyiga boʻlgan talabning ortishi, ishlab chiqarish jarayonlarining optimallashtirilishini va mahsulot sifatini doimiy nazorat qilishni talab qiladi. Shu nuqtai nazardan, texnologik hisoblashlarni toʻgʻri amalga oshirish va tayyor mahsulot sifat koʻrsatkichlarini obyektiv baholash uslubiyatini takomillashtirish sanoatning barqaror rivojlanishi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Mavzuning dolzarbligi, shuningdek, ishlab chiqarish jarayonlarida resurslardan samarali foydalanish, energiya sarfini optimallashtirish va chiqindilar miqdorini kamaytirish zaruriyati bilan izohlanadi. Hozirgi kunda oʻsimlik moyi ishlab chiqaruvchi korxonalarda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va raqamlashtirish darajasi yetarli emasligi, hisob-kitoblarda qoʻlda bajariladigan operatsiyalarning koʻpligi xomashyo va energiya resurslarining ratsional ishlatilmasligiga olib kelishi mumkin [3]. Bu esa, oʻz navbatida, mahsulot tannarxining oshishiga va raqobatbardoshlikning pasayishiga sabab boʻladi. Shuningdek, tayyor mahsulot sifat koʻrsatkichlarini nazorat qilishning zamonaviy va tezkor uslubiyatlarini joriy etish, jumladan, peroksid soni, kislota soni, oksidlanish barqarorligi kabi asosiy koʻrsatkichlarni doimiy monitoring qilish, isteʼmolchilarga yuqori sifatli va xavfsiz mahsulot yetkazib berishni taʼminlash uchun muhimdir. Ushbu muammolarni hal qilish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va mahsulot sifatini yaxshilashda texnologik hisoblashlar va sifatni baholash uslubiyatining oʻrni beqiyosdir. Oʻsimlik moyi ishlab chiqarish texnologiyalari va sifat nazorati boʻyicha dunyo miqyosida koʻpla ...