📖 40 sahifa

O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI

OSIYO XALQARO UNIVERSITETI

IJTIMOIY FANLAR FAKULTETI

O'ZBEK VA RUS TILI KAFEDRASI

"O'zbek tilining funktsional grammatikasi"

fanidan

O'zbek tilida polisemiya hodisasining lisoniy tahlili

mavzusida

KURS ISHI

Bajardi: 000-00 guruh talabasi

____________________

Qabul qildi: ____________________

Buxoro - 2026

1-sahifa
📄 2-sahifa: Mundarija

MUNDARIJA

KIRISH3
I-BOB. Polisemiya hodisasining nazariy asoslari va O'zbek tilshunosligida o'rganilishi8
1.1. Polisemiya tushunchasi, uning mohiyati va semantik tasnifi8
1.2. O'zbek tilshunosligida polisemiya muammosining o'rganilish tarixi14
1.3. Tadqiqotning manbalari va metodologik asoslari19
II-BOB. O'zbek tilidagi polisemik birliklarning lisoniy tahlili28
2.1. O'zbek tilidagi polisemik so'zlarning semantik tuzilmasi va ma'no ko'chish turlari44
2.2. Polisemik so'zlarning kontekstual funksiyalari va ularning nutqdagi ifodasi49
2.3. Tahlil natijalari, umumiy xulosalar va til o'rganishdagi ahamiyati54
I-bob bo'yicha xulosa8
II-bob bo'yicha xulosa33
UMUMIY XULOSA36
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR40
2-sahifa
📄 3-sahifa: Kirish

KIRISH

KIRISH O'zbek tili leksikasining eng murakkab va serqirra hodisalaridan biri bo'lgan polisemiya, ya'ni so'zning ko'pma'noliligi til tizimining ichki imkoniyatlarini, uning rivojlanish mexanizmlarini hamda lisoniy-kognitiv jarayonlarni tushunishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu hodisa so'z boyligining doimiy ravishda kengayib borishida, yangi ma'nolarning yuzaga kelishida asosiy omillardan biri bo'lib xizmat qiladi. Xususan, O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 12-avgustdagi 489-sonli "O'zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzini oshirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi qarori tilshunoslik tadqiqotlari, jumladan, polisemiya kabi chuqur leksik hodisalarni tizimli o'rganish zaruratini yanada kuchaytirdi. Polisemiya so'zning jamiyat ehtiyojlariga moslashib, turli kontekstlarda yangi ma'no qirralarini kasb etishi orqali tilning ekspressiv imkoniyatlarini kengaytiradi. Hozirgi davrda tilning funksional imkoniyatlarini o'rganishga bo'lgan qiziqish ortib borayotgani sababli, polisemiya hodisasini lisoniy va funksional-semantik jihatdan tahlil qilish dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bu tilning dinamik rivojlanishini, uning nutq jarayonlaridagi moslashuvchanligini ochib berishga yordam beradi. Garchi o'zbek tilshunosligida polisemiya masalasi ancha o'rganilgan bo'lsa-da, polisemik birliklarning kontekstual funksiyalari, ma'no ko'chish turlari va ularning nutqdagi ifodasi bo'yicha tizimli, kompleks tahlillar hali ham yetarli darajada emas. Ayniqsa, zamonaviy o'zbek tilida yangi polisemik ma'nolarning shakllanish mexanizmlari, ularning nutqiy jarayonlarga ta'siri hamda til o'qitish metodikasida qo'llash imkoniyatlari bo'yicha chuqur izlanishlarga ehtiyoj mavjud. Polisemiya hodisasini o'rganishga oid bir qator ilmiy ishlar olib borilgan. Jumladan, xorijiy tilshunoslikda M.I. Fomina polisemiya tushunchasining nazariy asoslarini va uning tasnifini chuqur tahlil qilgan [1]. D.N. Shmelev leksik birliklarning semantik tahlili muammolari va ularning ko'pma'nolilik bilan bog'liq jihatlarini tadqiq etgan [2]. J. Lyons [8] va F.R. Palmer [12] kabi olimlar semantika nazariyasida polisemiya masalasiga keng o'rin berib, uning umumiy lingvistik qonuniyatlarini ochib berishga harakat qilishgan. J.R. Taylor esa so'zning ma'no diapazoni va uning kategorizatsiyadagi rolini yoritgan [14]. O'zbek tilshunosligida ham polisemiya ma ...

Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting

To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.

Do'stlar bilan ulashish: