📖 40 sahifa

O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI

TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI

AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI

AXBOROT TIZIMLARI KAFEDRASI

"Hozirgi o’zbek adabiy tili"

fanidan

O'ZBEK XALO DOSTONLARIDA ANIQLOVCHILAR

mavzusida

KURS ISHI

Bajardi: 000-00 guruh talabasi

____________________

Qabul qildi: ____________________

Toshkent - 2026

1-sahifa
📄 2-sahifa: Mundarija

MUNDARIJA

KIRISH3
I-BOB. Aniqlovchining nazariy asoslari va o'zbek tilshunosligida o'rganilish tarixi8
1.1. Aniqlovchi tushunchasi, uning turlari va nazariy yondashuvlar8
1.2. O'zbek tilshunosligida aniqlovchining o'rganilish tarixi va ilmiy adabiyotlar sharhi14
1.3. Tadqiqot manbalari tavsifi va metodlari19
II-BOB. O'zbek xalq dostonlarida aniqlovchilarning lingvistik tahlili28
2.1. O'zbek xalq dostonlarida aniqlovchilarning leksik-grammatik xususiyatlari44
2.2. Aniqlovchilarning semantik-funksional imkoniyatlari va stilistik xususiyatlari49
2.3. Tahlil natijalari, ilmiy-amaliy ahamiyati va tavsiyalar54
I-bob bo'yicha xulosa8
II-bob bo'yicha xulosa33
UMUMIY XULOSA36
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR40
2-sahifa
📄 3-sahifa: Kirish

KIRISH

KIRISH O'zbek xalq og'zaki ijodining eng qadimiy va boy qatlamlaridan biri bo'lgan dostonlar asrlar davomida xalqimizning ma'naviy-madaniy qadriyatlari, orzu-umidlari, qahramonliklari va turmush tarzini o'zida mujassam etgan. Bu bebaho merosni chuqur o'rganish, uning til va uslub xususiyatlarini tahlil etish milliy tilshunosligimiz oldida turgan muhim vazifalardan biridir. Xususan, o'zbek xalq dostonlarida aniqlovchilarning qo'llanilishi, ularning leksik-grammatik, semantik va stilistik imkoniyatlarini har tomonlama tadqiq etish bugungi kunda dolzarb ilmiy muammolardan biri hisoblanadi. Zero, aniqlovchilar gapda ot yoki otlashgan so'z bilan ifodalangan bo'lakni izohlab keluvchi muhim bo'lak sifatida, matnning ifodaviyligi va obrazliligini oshirishda beqiyos rol o'ynaydi. 'Alpomish' dostoni YUNESKO tomonidan 1999-yilda jahon madaniy merosi ro'yxatiga kiritilgani ushbu janrning nafaqat milliy, balki umuminsoniy ahamiyatga ega ekanligini tasdiqlaydi. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, aniqlovchilarning doston matnlarida namoyon bo'luvchi o'ziga xos xususiyatlari, ularning ma'no qatlamlarini teranlashtirish, qahramonlar obrazini yorqinroq ochib berish va voqealar rivojiga ekspressivlik bag'ishlashdagi funksiyalari hali to'liq o'rganilmagan. O'zbekiston Respublikasida xalq og'zaki ijodiga doir qator ilmiy tadqiqotlar amalga oshirilgan bo'lib, bu boradagi dastlabki fundamental asarlar XX asrning 40-yillaridan boshlab chop etila boshlagan bo'lsa-da, aniqlovchilarning dostonlardagi tizimli va kompleks tahlili yuzasidan chuqur lingvistik tadqiqotlarga ehtiyoj mavjud. Bu bo'shliqni to'ldirish, aniqlovchilarning doston tilidagi o'rni va ularning poetik vazifalarini ilmiy jihatdan asoslab berish, tilshunoslikning sintaksis va stilistika yo'nalishlarida yangi ilmiy xulosalarga erishish imkonini beradi. O'zbek tilshunosligida aniqlovchilarning nazariy masalalari, ularning turlari va ifodalanish vositalari G'.A. Abdurahmonov [1], B. Yo'ldoshev [3], N. Mamatov [4], R. Rasulov [6], S. Usmonov [8] kabi olimlar tomonidan atroflicha o'rganilgan. Jumladan, G'.A. Abdurahmonov va hammualliflarining "Hozirgi o'zbek adabiy tili" asarida aniqlovchining umumiy nazariy asoslari va gapdagi o'rni keng yoritilgan. B. Yo'ldoshev esa o'zbek tilidagi aniqlovchilarning strukturaviy-semantik xususiyatlariga e'tibor qaratgan. N. Mamatov morfologiya nuqtai nazaridan aniqlovchi vazifasida k ...

Davomini ko'rish uchun ro'yxatdan o'ting

To'liq hujjatni Word formatida yuklab olish yoki o'zingizga mos variantini yaratish uchun bepul ro'yxatdan o'ting.

Do'stlar bilan ulashish: