KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida maxsus ta'lim tizimi so‘nggi yillarda sezilarli o‘zgarishlar bosqichidan o‘tmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 24-avgustdagi "Maxsus ta'lim tashkilotlari faoliyatini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi PQ-362-son Qaroriga ko‘ra, maxsus ehtiyojli bolalarni o‘qitishda yangicha yondashuvlar joriy etilmoqda [1]. UNICEF ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda 18 yoshgacha bo‘lgan bolalar orasida taxminan 190 mingdan ortiq nogironligi bo‘lgan bolalar mavjud bo‘lib, ularning taxminan 65% i ta’limga qamrab olingan, biroq ularning katta qismi maxsus maktablarda tahsil oladi [2]. Bu ko‘rsatkich, xalqaro standartlar, xususan, inklyuziv ta’lim prinsiplarini tatbiq etish nuqtai nazaridan hali ham kamlik qiladi. Maxsus ta'lim tizimini modernizatsiya qilish, uning infratuzilmasini yaxshilash va ta’lim jarayoniga zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etishga qaratilgan investitsiyalar hajmi 2023-yilda 50 million AQSH dollarini tashkil etdi, bu esa ushbu sohaga bo‘lgan e'tiborning ortib borayotganini ko‘rsatadi [3]. Biroq, ushbu chora-tadbirlarga qaramasdan, mavjud ta'lim tizimi va xalqaro inklyuziv ta'lim standartlari o‘rtasida hali ham jiddiy tafovutlar mavjud. Mazkur tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, O‘zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari to‘g‘risidagi Konvensiyasini ratifikatsiya qilgan bo‘lib, bu majburiyat maxsus ta'lim tizimini xalqaro me'yorlarga moslashtirishni taqozo etadi [4]. Hozirgi kunda O‘zbekistonda maxsus ta'lim muassasalarining moddiy-texnik bazasi, pedagog kadrlar salohiyati va o‘quv dasturlari xalqaro inklyuzivlik prinsiplariga to‘liq javob bermaydi. Ko‘plab maxsus ehtiyojli bolalar uchun sifatli va ular ehtiyojlariga mos ta'lim olish imkoniyati cheklangan bo‘lib qolmoqda, bu esa ularning jamiyatga integratsiyalashuviga to‘siq bo‘ladi. Maxsus ta'lim tizimini xalqaro standartlarga moslashtirish, nafaqat ta'lim sifatini oshiradi, balki bu bolalarning ijtimoiy himoyasini kuchaytirish, ularga teng imkoniyatlar yaratish va kelajakda mustaqil hayot kechirishlari uchun zamin yaratishga xizmat qiladi. Mavjud muammolar orasida pedagoglarning inklyuziv ta'lim bo‘yicha bilimlari yetarli emasligi, ta'lim resurslarining nomutanosib taqsimlanishi va amaldagi me'yoriy-huquqiy bazaning xalqaro standartlarga to‘liq mos kelmasligi kabi m ...