KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida inflyatsiya darajasi so'nggi yillarda iqtisodiy barqarorlikni ta'minlashda markaziy o'rinni egallab kelmoqda. 2023-yilda mamlakatda inflyatsiya darajasi 9,2% ni tashkil etgan bo'lsa [1], 2024-yilning yanvar-may oylarida bu ko'rsatkich 5,8% ga pasaygani kuzatildi [2]. Ammo, 2024-yil iyun oyida yillik inflyatsiya ko'rsatkichi qayta 10% ga yetgani ma'lum qilindi [3]. Ushbu raqamlar inflyatsiya dinamikasining murakkabligini va uning iqtisodiy jarayonlarga sezilarli ta'sirini ko'rsatadi. Jahon miqyosida esa, Oziq-ovqat va qishloq xo'jaligi tashkiloti (FAO) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda global oziq-ovqat narxlari indeksi o'rtacha 122.3 ballni tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 13.7% ga kamaygan bo'lsa-da [4], ayrim mintaqalarda, xususan rivojlanayotgan mamlakatlarda inflyatsion bosim saqlanib qolmoqda. Bu, ayniqsa, xalqaro xomashyo narxlarining o'zgaruvchanligi, ta'minot zanjiridagi uzilishlar va global geosiyosiy vaziyatning beqarorligi bilan bog'liq bo'lib, har bir mamlakat iqtisodiyotiga individual tarzda ta'sir etadi. O'zbekistonda ham xuddi shunday, inflyatsiya darajasidagi o'zgarishlar aholining xarid qobiliyatiga, tadbirkorlik faoliyatiga va investitsion muhitga bevosita ta'sir ko'rsatib, iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda ustuvor masalalardan biriga aylangan. Mazkur tadqiqot mavzusi O'zbekiston uchun alohida ahamiyat kasb etadi, chunki mamlakat iqtisodiyoti bozor islohotlari bosqichida bo'lib, inflyatsiya kabi makroiqtisodiy ko'rsatkichlarning barqarorligi iqtisodiy o'sish sur'atlarini ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. Hali ham inflyatsiya jarayonlarining o'ziga xos xususiyatlari, uning tarkibiy elementlari va ularni jilovlash mexanizmlari bo'yicha chuqur tahliliy asoslar, ayniqsa mintaqaviy va tarmoqlar kesimida yetarli darajada o'rganilmagan. Shuningdek, inflyatsion kutilmalarni boshqarish, monetar va fiskal siyosatning inflyatsiyaga ta'sirini optimallashtirish bo'yicha ilmiy asoslangan va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish zarurati mavjud. Yuqori inflyatsiya darajasi aholining real daromadlarini pasaytirib, ijtimoiy notinchlikka olib kelishi mumkin, shu bilan birga, tadbirkorlik subyektlarining investitsiya qarorlariga salbiy ta'sir ko'rsatadi va iqtisodiy o'sishni sekinlashtiradi. Shu sababli, inflyatsiyaning sabablari, oqibatlari va uni samarali boshqarish yo'llarini aniqlash O'zbekistonning barqaror rivoj ...