KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining tashqi savdo aylanmasi so'nggi yillarda jadal rivojlanish tendensiyasini namoyish etmoqda. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSh dollarini tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 16,3% ga oshgan [1]. Xususan, eksport hajmi 24,4 milliard AQSh dollariga yetib, 23,8% o'sishni ko'rsatgan bo'lsa, import hajmi 38,2 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 11,9% ga oshgan [1]. Savdo balansidagi salbiy farq 13,8 milliard AQSh dollarini tashkil etgani [1], milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish va eksport salohiyatini diversifikatsiya qilish zaruratini ko'rsatadi. Global savdo tashkiloti (WTO) ma'lumotlariga ko'ra, jahon tovar va xizmatlar savdosi hajmi 2023-yilda 30,7 trillion AQSh dollarini tashkil etib [2], O'zbekistonning jahon savdosidagi ulushi hali ham kichikligini ko'rsatadi, bu esa ulushni oshirish uchun katta imkoniyatlar mavjudligidan dalolat beradi. Ushbu mavzuning dolzarbligi, O'zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga a'zo bo'lish jarayonida turganligi, shuningdek, jahon iqtisodiyotidagi murakkab vaziyat va mintaqaviy integratsiya jarayonlarining kuchayishi bilan bevosita bog'liq. Tashqi savdo, mamlakatning iqtisodiy o'sishini ta'minlash, valyuta tushumlarini oshirish, ish o'rinlari yaratish va aholi turmush darajasini yaxshilashda muhim vosita hisoblanadi. Bugungi kunda O'zbekistonning tashqi savdo aylanmasida hali ham bir qator tizimli muammolar, jumladan, eksport tarkibining xomashyo yo'naltirilganligi, geografik diversifikatsiyaning yetarli emasligi, yuqori qo'shimcha qiymatga ega mahsulotlar ulushining kamligi, shuningdek, logistika va transport infratuzilmasining rivojlanmaganligi kabi masalalar hal etilmagan. Mazkur muammolar milliy iqtisodiyotning tashqi shoklarga chidamliligini pasaytirib, barqaror iqtisodiy o'sishga to'siq bo'lmoqda. Shu sababli, tashqi savdo aylanmasini takomillashtirishning ilmiy asoslangan yechimlarini izlash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning muhim vazifalaridan biridir. Tashqi savdo aylanmasini o'rganish bo'yicha jahon miqyosida ko'plab fundamental tadqiqotlar o'tkazilgan. Adam Smit (1776) o'zining "Xalqlar boyligining tabiati va sabablari to'g'risida tadqiqot" asarida mutlaq ustunlik nazariyasini ishlab chiqib, har bir mamlakat o'zi eng samarali ishlab chiqaradigan ...