KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasining tashqi savdo aylanmasi global iqtisodiyotdagi o'zgarishlar va mamlakatning barqaror rivojlanish strategiyasida markaziy o'rin egallamoqda. O'zbekiston Respublikasining 2023-yil yakunlari bo'yicha tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSh dollarini tashkil etib, bu 2022-yilga nisbatan 12,1 milliard dollarga yoki 24% ga o'sganini ko'rsatadi [1]. Xususan, eksport hajmi 24,9 milliard dollarga yetgan bo'lsa, import hajmi 37,7 milliard dollarni tashkil etgan. Bu esa mamlakatning savdo balansida 12,8 milliard dollarlik manfiy saldo yuzaga kelganini anglatadi [1]. Energetika, kimyo sanoati, tekstil va qishloq xo'jaligi mahsulotlari kabi sohalardagi eksport salohiyatini oshirish, shuningdek, yuqori qo'shilgan qiymatga ega mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish mamlakat iqtisodiy o'sishining asosiy drayverlaridan hisoblanadi. Tashqi savdoda kuzatilayotgan ushbu dinamika, xususan, importning sezilarli darajada ustunligi, mamlakat iqtisodiy xavfsizligi va barqarorligini ta'minlash nuqtai nazaridan chuqur tahlil va tegishli strategik choralar talab etadi. Hozirgi globallashuv sharoitida O'zbekiston tashqi savdo aylanmasining barqaror o'sishini ta'minlash, eksport salohiyatini diversifikatsiya qilish va import tarkibini optimallashtirish mamlakat iqtisodiy siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan hisoblanadi. Bugungi kunda jahon iqtisodiyotida kuzatilayotgan murakkab geosiyosiy vaziyat, proteksionizm tendensiyalarining kuchayishi va logistika zanjirlaridagi uzilishlar O'zbekistonning tashqi savdo faoliyatiga ham o'z ta'sirini ko'rsatmoqda [2]. Shunday sharoitda, mahsulotlarni raqobatbardoshligini oshirish, yangi bozorlarga chiqish va savdo to'siqlarini bartaraf etish uchun samarali mexanizmlarni ishlab chiqish zarurati mavjud. Ayniqsa, energetika resurslariga global narxlarning o'zgaruvchanligi, xomashyo narxlarining beqarorligi va valyuta kurslarining tebranishlari tashqi savdo hajmini va uning samaradorligini bevosita belgilamoqda. Mavjud iqtisodiy integratsiya jarayonlari va xalqaro savdo tashkilotlariga a'zo bo'lish istiqbollari ham O'zbekistonning tashqi savdo siyosatini qayta ko'rib chiqishni talab etmoqda, bu esa ushbu mavzuni yanada dolzarb qiladi. Tashqi savdo aylanmasi va uning nazariy asoslari jahon iqtisodiyoti fani bo'yicha ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Adam Smit o'zining "Xalqlar boyligi" asarida mutla ...