KURS ISHI

KIRISH O‘zbekistonda adabiyot ta’limi tizimini takomillashtirishga bo‘lgan ehtiyoj so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshgan bo‘lib, bu jarayonda dramatik asarlarni o‘qitish alohida o‘rin tutadi. Xususan, 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston maktablarida o‘quvchilarning badiiy matnni tahlil qilish ko‘nikmasi bo‘yicha ko‘rsatkichlar PISA (Xalqaro o‘quvchilar baholash dasturi) testlarida o‘rtacha xalqaro ko‘rsatkichdan 15-20% past ekanligi kuzatilmoqda [1]. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan o‘tkazilgan so‘rovnomalar natijalariga ko‘ra, 9-sinf o‘quvchilarining 40% dan ortig‘i dramatik asarlarni o‘qishga qiziqishi past ekanligini, 35% esa ularni tushunishda qiyinchiliklarga duch kelayotganini bildirgan [2]. Bu holat, ayniqsa, Sharof Boshbekovning "Temir xotin" kabi zamonaviy o‘zbek dramalari va Turkiya adabiyotidan Yunus Emre dramalari misolida, dramatik asarlarni o‘qitish metodikalarini qayta ko‘rib chiqish zaruratini ko‘rsatadi. Ushbu asarlar yoshlarda estetik didni shakllantirish, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish va madaniy-tarixiy qadriyatlarni singdirishda muhim rol o‘ynaydi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, bugungi kunda ta’lim jarayonida faol va interaktiv metodlarni qo‘llash orqali o‘quvchilarning adabiyotga bo‘lgan qiziqishini oshirish hamda ularning dramatik asarlarni chuqur anglash qobiliyatini rivojlantirish juda muhimdir. Jahon adabiyot ta’limida dramatik pedagogika va rollik o‘yinlar orqali asarlarni o‘qitish samaradorligi 25-30% ga oshishi aniqlangan [3]. Biroq, O‘zbekiston va Turkiya 9-sinf adabiyot darsliklarida dramatik asarlarni o‘qitish metodologiyasi zamonaviy talablarga har doim ham to‘liq javob bera olmaydi va ko‘pincha an’anaviy yondashuvlar ustunlik qiladi. Bu esa o‘quvchilarda dramatik asarlarning mohiyatini anglashga bo‘lgan motivatsiyani pasaytirib, ularning sahna asarlariga bo‘lgan munosabatini passiv holga keltiradi. Mazkur kurs ishi mavjud bo‘shliqlarni aniqlash, xalqaro tajribalarni o‘rganish va milliy ta’lim tizimiga moslashtirilgan samarali takomillashtirish yo‘llarini taklif etish orqali ushbu muammolarni hal etishga qaratilgan. Dramatik asarlarni o‘qitish metodikasi va adabiyot ta’limida xalqaro tajriba borasida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, Jon Dewey (1938) o‘zining "Tajriba va ta’lim" asarida ta’limda faollik va tajribaning markaziy rolini ta’kidlab, dramatik p ...