KURS ISHI

KIRISH Jahon turizm bozori hajmi 2023-yilda taxminan 1,1 trillion AQSh dollarini tashkil etdi va 2028-yilga borib 1,5 trillion dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [1]. Shu bilan birga, barqaror va ekologik turizmga bo‘lgan talab yildan-yilga ortib bormoqda. Xususan, 2023-yil holatiga ko‘ra, dunyodagi sayyohlik xizmatlari iste’molchilarining 70 foizdan ortig‘i sayohatlarida ekologik va ijtimoiy mas’uliyatni hisobga olgan holda qaror qabul qilishini ta’kidlamoqda [2]. O‘zbekistonda esa ekoturizm hali boshlang‘ich bosqichda bo‘lib, 2023-yil yakunlariga ko‘ra, mamlakatga kelgan xorijiy sayyohlarning atigi 5-7 foizi aniq ekoturizm yo‘nalishlariga qiziqish bildirgan [3]. Bu raqamlar O‘zbekistonning boy tabiiy va madaniy merosidan kelib chiqadigan salohiyatiga nisbatan ancha past baholashni ko‘rsatadi. Mamlakatimizda ekoturizmning rivojlanishi nafaqat iqtisodiy samaradorlikni oshirishi, balki noyob ekotizimlarni muhofaza qilish, mahalliy aholining turmush sharoitini yaxshilash hamda ekologik madaniyatni shakllantirishda muhim rol o‘ynashi mumkin. Hozirgi kunda ekoturizmning rivojlanishiga to‘siq bo‘layotgan infratuzilmaviy, marketing hamda normativ-huquqiy bazadagi bo‘shliqlarni aniqlash va ularni bartaraf etish strategiyalarini ishlab chiqish dolzarb vazifa hisoblanadi. Mavzuning dolzarbligi dunyoda barqaror turizmga bo‘lgan ortib borayotgan talab, O‘zbekistonning noyob tabiiy resurslarga ega ekanligi, biroq bu salohiyatdan to‘liq foydalanilmayotganligi bilan belgilanadi. Jahon sayyohlik tashkiloti (UNWTO) ma’lumotlariga ko‘ra, ekoturizm segmenti global turizm bozorining eng tez rivojlanayotgan qismlaridan biridir, bu segmentning yillik o‘sish sur’ati 7-10% ni tashkil etadi [4]. O‘zbekistonda esa bu ko‘rsatkich hali juda past. Mamlakatimizda ekoturizmga oid aniq strategik dasturlarning mavjud emasligi, infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi, marketing va targ‘ibot ishlarining sustligi hamda mahalliy aholining bu sohadagi bilimi va ko‘nikmalarining pastligi kabi muammolar haligacha to‘liq yechimini topmagan. Shuningdek, ekoturizmning «carrying capacity» (sig‘im chegarasi) hamda «ekologik iz» kabi tushunchalari O‘zbekiston sharoitida hali chuqur o‘rganilmagan va amaliyotda qo‘llanilmayotganligi ham ushbu mavzuni tadqiq qilish zaruratini yanada kuchaytiradi. Shuning uchun, O‘zbekistonda ekoturizmni rivojlantirish muammolarini chuqur tahlil qilish va s ...