KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida 2023-yilda yalpi ichki mahsulotning (YAIM) oʻsish surʼati 6%ni tashkil etgan boʻlsa [1], moliya bozorining hajmi YAIMga nisbatan 40% atrofida baholanmoqda [2]. Bu koʻrsatkich rivojlangan mamlakatlarda, masalan, AQShda 200%dan, Buyuk Britaniyada 300%dan oshadi [3], bu Oʻzbekistonning moliya bozorini rivojlantirish uchun rivojlanish imkoniyatini beradi ekanligini koʻrsatadi. Soʻnggi yillarda Oʻzbekiston Kapital bozorini rivojlantirish agentligining maʼlumotlariga koʻra, institutsional investorlar [4] ishtiroki ortib bormoqda, jumladan, pensiya fondlari va sugʻurta kompaniyalarining investitsiya portfellaridagi ulushi 2022-yilda 10%dan 2023-yilda 12%ga koʻtarildi [5]. Shu bilan birga, pul-kredit siyosati [6] instrumentlari yordamida inflyatsiya targetlash [7] doirasida Markaziy bank tomonidan belgilangan asosiy stavka 2023-yil oxirida 14% darajasida saqlanib qoldi [8], bu pul bozoridagi likvidlik [9] darajasini tartibga solishda muhim rol oʻynadi. Hozirgi kunda Oʻzbekiston moliya bozorining rivojlanish darajasi, ayniqsa, kapital bozorining [10] rivojlanganlik darajasi xalqaro standartlardan ancha orqada qolmoqda, bu esa iqtisodiyotga uzoq muddatli investitsiyalarni jalb qilishda qiyinchiliklar tugʻdiradi. Mavjud muammolar qatoriga pul-kredit siyosatining moliya bozori instrumentlari bilan integratsiyasining yetarli emasligi, RegTech [11] kabi zamonaviy texnologiyalarning joriy etilishidagi sustlik, shuningdek, diversifikatsiya [12] imkoniyatlari cheklanganligi sababli investitsiya risklarining yuqoriligi kiradi [13]. Ushbu omillar iqtisodiy oʻsishni taʼminlash, aholining jamgʻarmalarini samarali investitsiyalarga yoʻnaltirish va mamlakatning xalqaro moliyaviy integratsiyasini oshirish uchun keng qamrovli tadqiqotlar va amaliy tavsiyalarni talab qiladi. Moliya bozori va pul-kredit siyosati oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlikni tadqiq qilish boʻyicha jahonda koʻplab ilmiy ishlar olib borilgan. Masalan, M. Fridman (1963) monetarizm nazariyasini ishlab chiqib, pul taklifining iqtisodiyotga bevosita taʼsirini asoslab berdi va inflyatsiya bilan kurashishda pul-kredit siyosatining muhimligini koʻrsatdi [14]. B. Bernanke (2007) esa pul-kredit siyosatining moliyaviy barqarorlikka taʼsirini oʻrganib, moliyaviy bozorlardagi nosozliklarni bartaraf etishda Markaziy bankning rolini tahlil qildi [15]. F. Mishkin (2016) pul-kredit siyosati transm ...