KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning Markaziy Osiyo davlatlari bilan har tomonlama hamkorlik aloqalarini chuqurlashtirish bugungi kunda mintaqaviy barqarorlik va iqtisodiy o'sishni ta'minlashning muhim omillaridan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning sa'y-harakatlari natijasida 2016-yildan buyon Markaziy Osiyo davlatlari bilan savdo aylanmasi 2,5 baravardan ko'proq oshib, 2023-yilda 8,2 milliard AQSh dollariga yetdi [1]. Bu davrda qo'shni davlatlar bilan birgalikda 10 mingdan ortiq qo'shma korxonalar tashkil etilgan bo'lib, o'zaro investitsiyalar hajmi 2016-yilga nisbatan 5 baravar ko'paydi [2]. Xususan, 2023-yilda Qozog'iston bilan savdo aylanmasi 6 milliard dollarga yaqinlashgan bo'lsa, Qirg'iziston bilan 1,5 milliard dollardan oshdi [3]. Bu ko'rsatkichlar O'zbekistonning mintaqaviy hamkorlikka qaratilgan qat'iy siyosati samarasi o'laroq, savdo-iqtisodiy aloqalarning jadal rivojlanishini yaqqol ko'rsatib turibdi. Shunga qaramay, Markaziy Osiyo davlatlari o'rtasidagi to'siqsiz savdo, transport-kommunikatsiya tizimlarini yanada integratsiyalash, suv-energetika resurslaridan oqilona foydalanish va ekologik muammolarni hal etish borasida hal etilmagan masalalar mavjud. Masalan, mintaqaviy mamlakatlar o'rtasidagi bojxona to'siqlari va nomuvofiq tarif siyosati eksport salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qilmoqda [4]. Bundan tashqari, O'zbekistonning tranzit salohiyatini oshirish, zamonaviy infratuzilma loyihalarini amalga oshirish va raqamli iqtisodiyot sohasida hamkorlikni kuchaytirish zaruriyati mavjud [5]. Ushbu dolzarb masalalarni chuqur tahlil qilish va ularga yechim topish mintaqaviy barqarorlikni mustahkamlash, iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish va aholi farovonligini oshirish uchun katta ahamiyatga ega. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy olimlar tomonidan turli jihatlardan tadqiq etilgan. Xalqaro olimlardan P. Xeyvud (P. Heywood, 2017) o'zining "Mintaqaviy integratsiya va rivojlanish" nomli asarida mintaqaviy integratsiyaning nazariy asoslarini ishlab chiqqan va Markaziy Osiyo kabi rivojlanayotgan mintaqalar uchun integratsion modellarning samaradorligini tahlil qilgan [6]. R. Devesh (R. Devesh, 2019) esa "Geosiyosat va energetika xavfsizligi" asarida Markaziy Osiyoning energetika resurslari va ularning mintaqaviy hamkorlikdagi o'rni, shuningdek, tranzit salohiyatini rivojlantirishga ta'sir ...