KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida 2023-yil yakuniga ko‘ra, oliy taʼlimga qamrov darajasi 42% ga yetgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich 2017-yildagi 9% dan sezilarli o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Xususan, pedagogika yo‘nalishidagi oliy taʼlim muassasalarida tahsil olayotgan talabalar soni 2023-yilda 300 mingdan oshgan [2]. Shu bilan birga, dunyo miqyosida global mehnat bozorida intellektual ijodiy qobiliyatlarga ega mutaxassislarga talab yil sayin ortib bormoqda, masalan, Global Iqtisodiy Forum hisobotlariga ko‘ra, 2027-yilga borib ish joylarining 50% dan ortig‘i ijodiy muammolarni hal qilish, tanqidiy fikrlash va innovatsion yondashuvni talab qiladi [3]. O‘zbekiston ham o‘z taraqqiyot strategiyasida raqamli iqtisodiyot va innovatsion rivojlanishga ustuvor ahamiyat qaratayotganligi bois, pedagogika oliy taʼlim muassasalarida talabalarning intellektual ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish zarurati yanada kuchaymoqda. Ushbu mavzuning dolzarbligi, birinchi navbatda, pedagogik kadrlar tayyorlash tizimidagi mavjud bo‘shliqlarni bartaraf etish bilan bog‘liq. Hozirgi kunda o‘qitish jarayonlarida anʼanaviy yondashuvlar ustunlik qilayotgani sababli, talabalarda mustaqil fikrlash, muammoli vaziyatlarni ijodiy hal etish va yangi g‘oyalarni yaratish ko‘nikmalari yetarli darajada shakllanmayapti [5]. O‘zbekistonda STEAM taʼlimiga katta eʼtibor qaratilayotgan bo‘lsa-da, bu yondashuvni pedagogika taʼlimiga to‘liq integratsiya qilish mexanizmlari yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Shuningdek, talabalarning intellektual va ijodiy salohiyatini baholashning samarali tizimi ham shakllanmagan bo‘lib, bu ularning qobiliyatlarini to‘liq yuzaga chiqarishga to‘sqinlik qilmoqda [6]. Shu bois, pedagogika OTM talabalarida intellektual ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishning kompleks va samarali mexanizmlarini yaratish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon olimlari qatorida D. Gardner (1983) o‘zining "Ko‘plab intellektlar nazariyasi" (Theory of Multiple Intelligences) asarida inson intellektini sakkiz xil turga ajratib, har bir intellekt turini rivojlantirish uchun o‘ziga xos pedagogik yondashuvlar zarurligini isbotladi [7]. M. Csikszentmihalyi (1990) "Oqim: Optimal tajriba psixologiyasi" (Flow: The Psychology of Optimal Experience) tadqiqotida ijodiy faoliyat davomida insonning ruhiy holatini va ijodiy qobiliyatlarni yuzaga chiqaruvch ...