KURS ISHI

KIRISH XXI asrga kelib madaniy turizm jahon iqtisodiyotining muhim qismiga aylandi, uning global bozordagi hajmi 2023-yilda 1045,9 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 3971,9 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Xususan, Xitoyning boy madaniy merosi, jumladan, Pekin operasi (Jingju) kabi noyob san’at turlari xalqaro miqyosda qiziqish uyg'otmoqda. Xitoy Milliy turizm ma'muriyatining 2023-yilgi hisobotiga ko'ra, madaniy obyektlarga tashrif buyuruvchilar soni 15% ga oshgan bo'lib, Pekin operasi namoyishlari ham ushbu o'sishga sezilarli hissa qo'shmoqda [2]. O'zbekistonning madaniy diplomatiya siyosati doirasida Xitoy madaniyatini o'rganish va targ'ib qilishga qaratilgan sa’y-harakatlar kuchaymoqda. Masalan, O'zbekiston Madaniyat va turizm vazirligining 2024-yilgi ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoydan O'zbekistonga kelayotgan turistlar soni yildan yilga o‘rtacha 12% ga oshib bormoqda, bu esa Xitoy madaniyatini chuqurroq anglash va uni mahalliy auditoriyaga tanitish zaruriyatini keltirib chiqaradi [3]. Shu bilan birga, Xitoy tili va madaniyati bo'yicha mutaxassislar tayyorlash dasturlari ham kengaymoqda, 2023-yilda O'zbekiston universitetlarida Xitoy tili bo'yicha tahsil olayotgan talabalar soni 7500 nafardan oshdi [4]. Pekin operasi vizual estetikasi nafaqat san’atshunoslik, balki madaniyatlararo aloqalar, madaniy diplomatiya va vizual kommunikatsiya nuqtai nazaridan ham dolzarb hisoblanadi. Bugungi kunda jahon miqyosida madaniyatlararo muloqotni rivojlantirishda san’atning o'rni beqiyosdir. Pekin operasi o'zining noyob kostyumlari (Xifu), yuz grim (Lianpu) va minimalist sahna bezaklari (Wu Tai) orqali boy ramziy ma'nolarni ifodalaydi, bu esa tomoshabinlar uchun chuqur estetik va intellektual tajriba taqdim etadi [5]. Biroq, O'zbekistonda Pekin operasi vizual estetikasini chuqur ilmiy asosda tadqiq etish, uning ramziy ma’nolarini tahlil qilish va mahalliy madaniy kontekstga moslashtirish bo'yicha tizimli tadqiqotlar yetarli darajada emas. Mavjud adabiyotlar asosan umumiy xarakterga ega bo'lib, ushbu san’at turining vizual elementlarini semiotik va estetik jihatdan batafsil o'rganishda bo'shliqlar mavjud. Ayniqsa, Pekin operasining vizual tili orqali madaniy qadriyatlarni targ'ib qilish va madaniyatlararo tushunishni oshirish imkoniyatlari kam o'rganilgan. Pekin operasi vizual estetikasi masalasi xalqaro ilmiy doiralarda keng muhokama q ...