KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar natijasida, IT xizmatlari eksporti 2023-yilda 300 million dollarga yetdi [1], bu so‘nggi uch yilda o‘rtacha 45% yillik o‘sishni ko‘rsatadi [2]. Bu o‘sish raqamli transformatsiya dasturlari va Dasturiy Mahsulotlar Texnologik Parki (IT Park) faoliyatining samarasi hisoblanadi [3]. Mamlakatning 2030-yilgacha bo‘lgan raqamli transformatsiya strategiyasida barcha davlat organlari va yirik korxonalarning axborot tizimlarini modernizatsiya qilish, shu jumladan, moslashuvchan va masshtablanuvchan arxitekturalarni joriy etish muhim o‘rin tutadi [4]. Global miqyosda esa, bulutli hisoblashlar va mikroservis arxitekturalari bozorining hajmi 2023-yilda 700 milliard dollardan oshdi [5] va 2028-yilga qadar yillik o‘sish sur’ati 18% ni tashkil etishi kutilmoqda [6]. Pog‘onali arxitektura tamoyillari ushbu bozorning asosi bo‘lib, zamonaviy dasturiy ta’minotni ishlab chiqishdagi talablarga javob berishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi va tizimlarning murakkabligini boshqarishda samarali yechim hisoblanadi. Bugungi kunda, axborot tizimlarining murakkablashuvi, masshtablanuvchanlikka, xavfsizlikka va yuqori ishlash tezligiga bo‘lgan talablar keskin oshib bormoqda. An’anaviy monolit arxitekturalar bu kabi talablarni to‘liq qondira olmay, tizimlarning rivojlanishini sekinlashtirmoqda, texnik xizmat ko‘rsatish xarajatlarini oshirmoqda va yangi texnologiyalarni integratsiya qilishda qiyinchiliklar tug‘dirmoqda. Pog‘onali arxitektura, o‘z navbatida, tizimning funksional imkoniyatlarini mustaqil va o‘zaro bog‘liq qatlamlarga ajratish orqali bu muammolarga yechim taklif etadi. Ushbu yondashuv komponentlarning mustaqil rivojlanishi, qayta foydalanish imkoniyati va tizimning umumiy barqarorligini ta’minlash imkonini beradi. Biroq, turli pog‘onalar o‘rtasidagi samarali aloqani ta’minlaydigan protokollarni to‘g‘ri tanlash va optimallashtirish, ularning ishlash samaradorligini va xavfsizligini ta’minlash dolzarb muammo bo‘lib qolmoqda. Mavjud protokollarning xilma-xilligi va har birining o‘ziga xos xususiyatlari, shu jumladan ishlash tezligi, ma’lumotlar hajmi va xavfsizlik mexanizmlari, optimal yechimni tanlashda aniq tahlilni talab etadi. Pog‘onali arxitektura kontsepsiyasi va uning protokollari jahon miqyosidagi ko‘plab yetakchi olimlar tomonidan keng o‘rganilgan. E.W. Dijkstra (19 ...