KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyevning ta'kidlashicha, oxirgi yillarda mamlakat iqtisodiyoti barqaror o‘sish sur'atlarini namoyish etib, yalpi ichki mahsulot (YaIM) hajmi 2023-yilda 89,2 milliard dollarga yetgan [1]. Bu o'sish sur'atlari nafaqat zamonaviy iqtisodiy islohotlar bilan, balki qadimgi sivilizatsiyalarning iqtisodiy g'oyalari va ta'limotlari ta'sirini ham o'zida mujassam etganligi bilan izohlanadi. Jahon miqyosida iqtisodiy nazariyalarning rivojlanishi va ularning davlatlarning iqtisodiy siyosatiga ta'siri global YaIMning 2023-yilda 105 trillion dollardan oshishida asosiy omillardan biri bo‘ldi [2]. Xususan, tarixiy jarayonlarda shakllangan Merkantilizm, Fiziokratizm, Konfutsiychilik kabi qadimgi iqtisodiy ta’limotlar hozirgi kunda ham resurslarni taqsimlash, savdo siyosati va davlat boshqaruvi mexanizmlarida o‘z aksini topmoqda. Masalan, 2023-yilda Xitoyning YaIMi 17,7 trillion dollarni tashkil etgan bo'lib, uning iqtisodiy modeli Konfutsiy ta'limoti kabi qadimgi falsafalardan kelib chiqqan tartib va barqarorlik prinsiplariga asoslanadi [3]. Ushbu tarixiy iqtisodiy g'oyalarni chuqur o'rganish va ularning bugungi kundagi relevatligini baholash, O'zbekistonning kelajakdagi barqaror iqtisodiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi shundaki, zamonaviy iqtisodiyotda global va milliy miqyosdagi o'zgarishlar qadimgi sivilizatsiyalar merosiga yangicha yondashuvni talab etadi. Masalan, iqtisodiy g'oyalar global savdo munosabatlariga katta ta'sir ko'rsatib, 2023-yilda jahon eksport hajmi 25 trillion dollarga yetdi [4]. Bu savdo amaliyotlari ko'p jihatdan qadimgi ipak yo'li davridagi savdo tamoyillari, ya'ni xalqaro hamkorlik va o'zaro manfaatdorlik g'oyalari bilan bog'liq. O'zbekistonning 2023-yildagi tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard dollarni tashkil etdi [1], bu mamlakatning global savdo tizimiga integratsiyalashuvini ko'rsatadi. Biroq, qadimgi Sharq va G'arb iqtisodiy g'oyalarining mamlakat iqtisodiy rivojlanishiga ta'siri chuqur tahlil qilinmagan. Jumladan, institutsional iqtisodiyot nuqtai nazaridan, qadimgi davlat boshqaruvi an'analari va huquqiy normalarining hozirgi iqtisodiy islohotlarga ta'siri yetarlicha o'rganilmagan. Shuningdek, resurslarni taqsimlashda adolat va samaradorlik tamoyillari, boylik to'plashga bo'lgan munosabat kabi falsafiy yond ...