KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda dunyo bo‘yicha ta’lim texnologiyalari (EdTech) bozori hajmi 250 milliard dollardan oshdi, bu esa matematik ta’limga bo‘lgan global qiziqishning yuqoriligini ko‘rsatadi [1]. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022-2023 o‘quv yilida umumta’lim maktablarida matematika fanini o‘zlashtirish ko‘rsatkichi o‘rtacha 78%ni tashkil etgan bo‘lsa-da, Xalqaro PISA (Programme for International Student Assessment) baholash dasturi doirasida o‘tkazilgan so‘nggi tadqiqotlarda o‘zbekistonlik o‘quvchilarning matematik savodxonlik darajasi xalqaro o‘rtacha ko‘rsatkichlardan past ekanligi qayd etildi [2]. Ayniqsa, standart bo‘lmagan, mantiqiy fikrlashni talab qiladigan "qiziqarli" matematik masalalarni yechish ko‘nikmalarida sezilarli kamchiliklar kuzatilmoqda, bu esa kelajakda innovatsion iqtisodiyot uchun zarur bo‘lgan ijodiy va tanqidiy fikrlovchi mutaxassislar shakllanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin [3]. Ushbu tadqiqot “Qiziqarli matematik masalalar ishlash” mavzusida olib borilib, o‘quvchilarda matematikaga bo‘lgan motivatsiyani oshirish, ularning kognitiv yukini optimallashtirish va problem-based learning (PBL) hamda inquiry-based learning (IBL) kabi ilg‘or metodikalar asosida ta’lim samaradorligini yuksaltirishga qaratilgan dolzarb masalalarni o‘rganadi. Bugungi kunda an’anaviy ta’lim usullari ko‘pincha o‘quvchilarda fanga bo‘lgan qiziqishni susaytirib, ularni faqatgina formulalarni yodlashga undaydi, mantiqiy va ijodiy fikrlashni rivojlantirishga yetarlicha e’tibor qaratilmaydi [4]. Bu esa o‘z navbatida, o‘quvchilarning real hayotdagi muammolarni matematik usullar yordamida yechish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi va ta’lim tizimimiz oldida turgan jiddiy muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Shu sababli, qiziqarli matematik masalalarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish orqali ushbu bo‘shliqni to‘ldirish va ta’lim sifatini oshirish muhim ahamiyat kasb etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro miqyosda qiziqarli matematika va ta’lim metodologiyalari bo‘yicha ko‘plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, George Polya (1945) o‘zining "How to Solve It" asarida masalalarni yechishning to‘rt bosqichli modelini taklif etib, bu yondashuv hozirgacha matematik ta’limda keng qo‘llaniladi [5]. Alan H. Schoenfeld (1985) "Mathematical Problem Solving" kitobida o‘quvchilarning matematik ma ...