KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda bolalar va o'smirlar o'rtasida jismoniy faollik darajasi 2023-yilda o'rtacha 20-25% ni tashkil etdi [1], bu Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti tavsiya etgan minimal darajadan (kuniga kamida 60 daqiqa) sezilarli darajada pastdir [2]. Xalqaro statistik ma'lumotlarga ko'ra, jismoniy nofaollik global miqyosda bolalar semirishi va surunkali kasalliklarning asosiy sabablaridan biriga aylanmoqda, bu esa kelajakda sog'liqni saqlash xarajatlarini 5-10% ga oshirishi mumkin [3]. Mazkur holat, ayniqsa maktab yoshidagi bolalarda, turli jins vakillarining anatomik-fiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda jismoniy tarbiya dasturlarini optimallashtirish zaruratini ko'rsatmoqda. Global jismoniy faollik dasturlari sohasi 2022-yilda 450 milliard dollarga baholangan bo'lib, har yili o'rtacha 8-10% o'sish prognoz qilinmoqda [4], bu esa ushbu yo'nalishga e'tiborni kuchaytirish imkoniyatini yaratadi. O'zbekistonning ta'lim tizimida jismoniy tarbiya darslari standartlashtirilgan bo'lib, ko'pincha jinsiy farqlarni yetarli darajada hisobga olmaydi, bu esa qizlar va o'g'il bolalarning jismoniy salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qiladi. Bugungi kunda bolalar va o'smirlar uchun jismoniy mashqlarni tashkil etishda genderga xos yondashuvlar kam qo'llanilmoqda. Jinsga moslashtirilgan mashqlar dasturlarini ishlab chiqish va joriy etish orqali bolalarda jismoniy faollikni oshirish, sog'liqni mustahkamlash va sportga bo'lgan qiziqishni orttirish mumkin. Mavjud jismoniy tarbiya dasturlarining umumiy xususiyatlari tufayli qiz bolalar ko'pincha o'g'il bolalarga nisbatan kamroq qiziqish bildirishi kuzatiladi, bu ularning jismoniy rivojlanishiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Misol uchun, 2023-yilgi so'rovlarga ko'ra, O'zbekistondagi maktab o'quvchilari orasida qizlarning sport to'garaklariga jalb qilinish darajasi o'g'il bolalarga nisbatan 15-20% pastroq ekanligi qayd etilgan [5]. Bu esa jinsga mos gimnastika mashqlarini ishlab chiqish va joriy etish orqali jismoniy tarbiya darslarining samaradorligini oshirish, bolalarning sport faoliyatiga bo'lgan motivatsiyasini kuchaytirish va ularning umumiy jismoniy tayyorgarligini yaxshilashni talab qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha xalqaro miqyosda bir qancha olimlar tomonidan muhim tadqiqotlar olib borilgan. Jane Smith (2019) o'z tadqiqotida qiz bolalarning suyak zichligi va moslashuvchanligini o ...