KURS ISHI

KIRISH Qoraqolpoq adabiyotida shifokor obrazining o'rganilishi bugungi kunda alohida dolzarblik kasb etadi, chunki jahon miqyosida sog'liqni saqlash sohasi va uning jamiyatdagi o'rni tobora ortib bormoqda. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) ma'lumotlariga ko'ra, global sog'liqni saqlash xarajatlari 2022-yilda 9.1 trillion AQSH dollarini tashkil etgan bo'lsa [1], bu ko'rsatkichning yillik o'sishi 4.5% ni tashkil etib, 2027-yilga kelib 11.5 trillion dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Markaziy Osiyo mintaqasida, xususan O'zbekistonda ham sog'liqni saqlash tizimini modernizatsiya qilish va tibbiyot xodimlarining jamiyatdagi mavqeini mustahkamlash ustuvor yo'nalishlardan hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-noyabrdagi PF-6110-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan "Sog'liqni saqlash tizimini rivojlantirish konsepsiyasi"da tibbiyot xodimlarining jamiyatdagi obro'sini oshirish, ularning kasbiy mahoratini yuksaltirishga alohida e'tibor qaratilgan [3]. Bu esa adabiyotda shifokor obrazining chuqur va har tomonlama tadqiq etilishini taqozo etadi. Qoraqalpog'iston Respublikasida ham sog'liqni saqlash sohasiga katta e'tibor berilmoqda; masalan, so'nggi besh yilda tibbiyot muassasalarining moddiy-texnik bazasini yaxshilashga qilingan investitsiyalar hajmi 25% ga oshgan [4]. Mazkur mavzuning dolzarbligi shundan iboratki, adabiyot san'atning bir turi sifatida jamiyatdagi ijtimoiy-madaniy o'zgarishlarni aks ettiruvchi ko'zgu vazifasini bajaradi. Shifokor obrazi esa insoniyatning eng azaliy kasblaridan biri bo'lib, uning jamiyatdagi roli va insoniy fazilatlari asrlar davomida turli adabiy asarlarda qalamga olingan. Biroq, qoraqalpoq adabiyotida shifokor obrazining evolyutsiyasi, uning tipologik xususiyatlari, ijtimoiy va psixologik portreti hamda boshqa obrazlar bilan o'zaro aloqasi masalasi hali to'liq o'rganilmagan. Ushbu mavzuning tadqiq etilmaganligi qoraqalpoq adabiyotshunosligida katta bo'shliqni tashkil etadi va shu bilan birga, milliy adabiyotimizning o'ziga xos xususiyatlarini chuqurroq anglashga xizmat qiladi. Mavjud adabiy-tanqidiy manbalarda shifokor obrazi ko'pincha ikkinchi darajali qahramon sifatida yoki umumiy kontekstda yuzaki tahlil qilingan bo'lib, uning mustaqil badiiy qahramon sifatidagi o'ziga xosligi va adabiy funksiyasi yetarlicha yoritilmagan. Tadqiqot natijalari orqali ushbu bo'shliqni to'ldirishga urinish, qoraqa ...