KURS ISHI

KIRISH Parrandachilik sanoati global oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashda muhim rol o‘ynab, dunyo bo‘yicha har yili 130 million tonnadan ortiq parranda go‘shti ishlab chiqariladi, bu esa umumiy go‘sht iste’molining qariyb 35% ini tashkil etadi [1]. O‘zbekistonda ham parrandachilik sohasi jadal rivojlanib bormoqda, so‘nggi besh yilda parranda go‘shti ishlab chiqarish hajmi 30% ga o‘sib, 2023-yilda 320 ming tonnadan oshdi [O‘zR Statistika agentligi, 2024]. Shu bilan birga, 1 oylik jo‘jalar uchun yem narxining yuqoriligi va uning sifatiga bog‘liq muammolar ishlab chiqarish samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Xususan, yemning umumiy ishlab chiqarish xarajatlaridagi ulushi 60-70% gacha yetadi [2]. Yem konversiyasini optimallashtirish va xarajatlarni kamaytirish orqali go‘sht ishlab chiqarish tannarxini pasaytirish, shuningdek, jo‘jalarning tez va sog‘lom o‘sishini ta’minlash, fermer xo‘jaliklarining rentabelligini oshirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridandir. Mavjud vaziyatni chuqur tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki, samarali va iqtisodiy jihatdan maqbul omixta yem texnologiyasini joriy etishga bo‘lgan ehtiyoj yuqori. Bugungi kunda mavjud yem ishlab chiqarish texnologiyalarining aksariyati jo‘jalarning yoshiga va o‘sish davriga moslashtirilgan ideal aminokislota profilini to‘liq ta’minlay olmaydi, bu esa yem konversiyasining pastligiga va jo‘jalar orasida kasallanish holatlarining ko‘payishiga olib keladi [3]. Quvvati 130 t/sutka bo‘lgan yirik parrandachilik komplekslarida omixta yemning sifati va uni ishlab chiqarish samaradorligi bevosita mahsulot tannarxiga ta’sir qiladi. Turli donlardan tayyorlangan yormalar bilan boyitilgan, fermentatsiya texnologiyalari orqali qayta ishlangan omixta yemlar esa jo‘jalarning hazm qilish tizimini yaxshilab, ozuqaviy moddalarning so‘rilishini 8-12% ga oshirishi mumkin [4]. Ushbu innovatsion yondashuvlarni loyihalash va amaliyotga joriy etish orqali O‘zbekiston parrandachilik sanoatining raqobatbardoshligini oshirish va aholini arzon, sifatli parranda go‘shti bilan ta’minlashga erishish mumkin. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli darajalarda tahlil qilingan. Xalqaro olimlar orasida omixta yem texnologiyalari bo‘yicha ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazilgan. Masalan, doktor M. Zakeri (2018) o‘z tadqiqotida parranda ozuqalariga fermentlar qo‘shish orqali yem hazm bo‘lish samaradorligini 7-1 ...