KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda global tasvirni qayta ishlash texnologiyalari bozori hajmi 42.5 milliard dollarni tashkil etdi va 2028-yilga borib bu ko‘rsatkich yillik o‘rtacha 7.8% o‘sish bilan 62.1 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [1]. Bu o‘sish raqamli media, dizayn, tibbiyotdagi tasvir diagnostikasi va sun’iy intellekt sohalaridagi talabning kuchayishi bilan bog‘liqdir. O‘zbekistonda esa, xususan, matbaa va reklama sanoatida rangli mahsulotlarga bo‘lgan talab so‘nggi besh yilda o‘rtacha 12% ga oshgan [2]. Tasvirni qayta ishlash texnologiyalari, jumladan, plastik anatomiyada rang tasvirning optik asoslari bo‘yicha bilim va amaliy ko‘nikmalar rassomlar, dizaynerlar va tibbiyot mutaxassislari uchun nafaqat estetik, balki diagnostik jihatdan ham muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Rang tasvirning optik asoslarini chuqur tushunish tasvir sifati, ranglarning aniqligi va ularning inson idrokiga ta’sirini optimallashtirish imkonini beradi. Bugungi kunda rang tasvirning optik asoslari sohasida bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, rang idrokining individual xususiyatlari, turli yorug‘lik sharoitlarida ranglarning o‘zgaruvchanligi va raqamli muhitda ranglarni aniq uzatish kabi masalalar doimiy tadqiqotlarni talab qiladi. An’anaviy usullarda ranglarning tasvirga ta’sirini faqat empirik yo‘l bilan aniqlash, ilmiy asosga ega bo‘lmagani sababli, ko‘pincha xatoliklarga olib keladi. Rang nazariyasini amaliy san’at va tibbiy diagnostika bilan bog‘laydigan tizimli yondashuvning yetishmasligi ham dolzarb muammolardan biridir. Ushbu kurs ishi mazkur bo‘shliqlarni to‘ldirishga, rang tasvirning optik asoslarini ilmiy jihatdan tahlil qilishga va uning amaliy qo‘llanilishini takomillashtirishga qaratilgan. Rang tasvirning optik asoslari borasidagi tadqiqotlar dunyo miqyosida ko‘plab olimlar tomonidan olib borilgan. Herman von Helmholtz (1852) uch rang nazariyasini ishlab chiqib, inson ko‘zidagi qizil, yashil va ko‘k ranglarga sezgir kolbachalar mavjudligini ilmiy asoslab berdi [5]. Isaac Newton (1672) prizma yordamida oq yorug‘likni spektral ranglarga ajratib, yorug‘likning rang tabiatini ochib bergan birinchi olimlardan biri hisoblanadi [6]. Edwin Land (1959) Retinex nazariyasini ilgari surib, rang idrokining yorug‘lik intensivligidan nisbatan mustaqil ekanligini va miyaning ranglarni qayta ishlashdagi rolini ko‘rsatdi [7]. Richard S. Hunter (1942) kolorimetriya fani ...