KURS ISHI

KIRISH Raqamli iqtisodiyot va onlayn bozorlar bugungi global iqtisodiyotning ajralmas qismiga aylandi, ular savdo, xizmat ko'rsatish va moliya sohalarida misli ko'rilmagan o'zgarishlarni keltirib chiqarmoqda. O'zbekistonda elektron tijorat bozorining hajmi 2023-yilda 2,5 milliard dollarni tashkil etdi va 2024-yilga kelib bu ko'rsatkichning 3,2 milliard dollardan oshishi kutilmoqda [1]. Davlat Statistika qo'mitasi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda chakana savdo aylanmasida onlayn savdo ulushi 4,5% ga yetdi, bu esa 2020-yilga nisbatan 2,5 barobar o'sishni anglatadi [2]. Mobil ilovalar orqali amalga oshirilgan tranzaktsiyalar soni esa yiliga 60% dan ko'proqqa o'sib bormoqda, bu esa iste'molchilarning raqamli platformalarga tobora ko'proq ishonch bildirayotganini ko'rsatadi [3]. Ushbu raqamlar nafaqat raqamli iqtisodiyotning bugungi kundagi ta'sirini, balki uning kelajakdagi salohiyatini ham yaqqol namoyon etadi. Global miqyosda, elektron tijorat bozorining umumiy hajmi 2023-yilda 6,3 trillion dollarga yetdi va 2027-yilga borib 8,1 trillion dollardan oshishi prognoz qilinmoqda [4]. Ayniqsa, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi global elektron tijorat hajmining qariyb 60% ni tashkil etadi, bu esa raqamli transformatsiyaning ushbu hududlarda qanchalik jadal kechayotganidan dalolat beradi [5]. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki raqamli iqtisodiyot nafaqat iqtisodiy o'sishning yangi drayveri bo'libgina qolmay, balki ijtimoiy va madaniy o'zgarishlarni ham keltirib chiqarmoqda. Biroq, raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishiga qaramay, uning to'liq salohiyatini ro'yobga chiqarishga to'sqinlik qiluvchi bir qator muammolar mavjud. Jumladan, kiberxavfsizlik tahdidlari, raqamli savodxonlik darajasining bir xil emasligi, raqamli infratuzilmaning hududlararo notekis rivojlanishi va qonunchilik bazasining tez o'zgaruvchan texnologik muhitga moslashmasligi kabi masalalar hal etilmagan holda qolmoqda. Bundan tashqari, onlayn bozorlarda raqobat muhitini saqlash, kichik va o'rta biznesning (KOB) raqamli platformalarga integratsiyasini qo'llab-quvvatlash hamda gig iqtisodiyotining mehnat bozoriga ta'sirini baholash borasida chuqur tahlillar talab etiladi. Mazkur tadqiqot aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga, mavjud muammolarga yechim taklif qilishga va O'zbekiston sharoitida raqamli iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qarati ...