KURS ISHI

KIRISH Rezina ishlab chiqarish texnologiyasi sohasidagi global bozor hajmi 2023 yilda 45.2 milliard AQSH dollarini tashkil etgan bo‘lib, 2030 yilga borib bu ko‘rsatkich 68.7 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa o‘rtacha yillik 6.1% o‘sish sur’atini bildiradi [1]. Ushbu o‘sish avtomobil sanoati, qurilish, sog‘liqni saqlash va boshqa sohalardagi rezina mahsulotlariga bo‘lgan talabning ortishi bilan bog‘liqdir. O‘zbekistonda esa, O‘zR Statistika agentligi (2024) ma’lumotlariga ko‘ra, rezina va plastmassa mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi 2023 yilda 18.3% ga oshgan [2], bu esa ushbu sektorning mamlakat iqtisodiyotidagi o‘rni va salohiyatini yaqqol ko‘rsatadi. Mahalliy korxonalar tomonidan ishlab chiqarilayotgan rezina mahsulotlari assortimenti kengayib bormoqda, biroq xalqaro sifat standartlariga javob beruvchi yuqori qo‘shimcha qiymatli mahsulotlar ulushini oshirish dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda. Mavjud sharoitda, rezina ishlab chiqarish texnologiyasining takomillashtirilishi iqtisodiy samaradorlikni oshirish, xomashyo sarfini optimallashtirish, energiya tejamkorligini ta’minlash va atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish nuqtai nazaridan muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy usullar ko‘pincha yuqori energiya sarfi va katta miqdordagi chiqindilar hosil bo‘lishi bilan bog‘liq muammolarni keltirib chiqaradi. Xususan, vulkanizatsiya jarayonining optimallashtirilishi, yangi avlod plastifikatorlar va to‘ldirgichlardan foydalanish, shuningdek, ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish orqali mahsulot sifati va barqarorligini oshirish bugungi kunning eng dolzarb vazifalaridan hisoblanadi. Bu esa raqobatbardosh mahsulotlar yaratish va eksport salohiyatini oshirish uchun zamin yaratadi. Rezina ishlab chiqarish texnologiyalari bo‘yicha global miqyosda ko‘plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Misol uchun, M. K. K. M. Lertwiriyapap (2018) lateksning barqarorligini oshirish va vulkanizatsiya jarayonida uning xususiyatlarini yaxshilash bo‘yicha innovatsion yondashuvlarni taklif qilgan [3]. S. K. De (2019) kauchuk aralashmalarining mexanik xususiyatlariga turli xil to‘ldirgichlarning ta’sirini chuqur tahlil qilib, nanomateriallarning rezina mustahkamligini 20-30% ga oshirishini ko‘rsatgan [4]. J. R. A. D. A. J. A. N. V. A. M. H. S. S. A. H. R. J. R. B. A. L. H. L. (2020) esa ekologik toza vulkanizatsiya agentlarini ishlab chiqishga e’tibor qarati ...