KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo'yicha qo'mita ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda mamlakatimizdagi aholining 90% dan ortig'i Ahli Sunna val Jamoa yo'nalishiga mansub bo'lib, ushbu ko'rsatkich diniy barqarorlik va birlikni ta'minlashda muhim ahamiyat kasb etadi [1]. Shunga qaramay, global miqyosda diniy ekstremizm va mazhablararo nizo holatlari tobora ortib borayotgani kuzatilmoqda, xususan, ba'zi mintaqalarda rofiziylik oqimining turli shakllari tomonidan keltirib chiqarilayotgan muammolar tinchlik va totuvlikka tahdid solmoqda [2]. Xalqaro tadqiqot markazlari hisobotlariga ko'ra, 2022-yilda Yaqin Sharq va Janubiy Osiyo mamlakatlarida mazhablararo mojarolar oqibatida 12.5 milliard AQSh dollari miqdorida iqtisodiy zarar yetkazilgan va 70 mingdan ortiq kishi jabr ko'rgan [3]. O'zbekiston uchun esa mazhablararo totuvlikni saqlash, ayniqsa Ahli Sunna val Jamoa ta'limotiga zid bo'lgan, rofiziylik kabi g'ayri-an'anaviy oqimlarning ta'sirini oldini olish milliy xavfsizlik va jamiyatdagi barqarorlikni kafolatlashning asosiy shartlaridan biridir. Bugungi kunda rofiziylik yo'nalishining asosiy aqidaviy qarashlari va ularning Ahli Sunna val Jamoa bilan munosabatlari masalasi global va mintaqaviy miqyosda o'z dolzarbligini yo'qotmagan. Chunki dunyoning turli burchaklarida, xususan, Yaqin Sharq va Markaziy Osiyo hududlarida mazhablararo kelishmovchiliklar siyosiy beqarorlik, ijtimoiy parchalanish va hatto qurolli to'qnashuvlarga sabab bo'lmoqda [5]. O'zbekiston ham o'zining diniy bag'rikenglik siyosatini mustahkamlash, jamiyatda tinchlik va totuvlikni saqlash maqsadida ushbu masalani chuqur ilmiy asosda o'rganishga ehtiyoj sezmoqda. Respublikamizda mazhablararo barqarorlikni ta'minlash bo'yicha amalga oshirilayotgan kompleks chora-tadbirlarga qaramay, rofiziylikning ayrim yashirin ko'rinishlari va ularning aqidaviy xususiyatlari borasida hali to'liq va tizimli tahlil yetishmayapti. Bu esa yuzaga kelishi mumkin bo'lgan tahdidlarni oldindan aniqlash va ularning salbiy oqibatlarini bartaraf etish uchun samarali mexanizmlarni ishlab chiqishda jiddiy to'siq bo'lib qolmoqda [6]. Mavzuning o'rganilganlik darajasiga nazar soladigan bo'lsak, xalqaro miqyosda rofiziylik va shia ta'limotlari bo'yicha ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, Uilfred Madelung (1997) o'zining "The Succession to Muhammad: A Study of the Ea ...