KURS ISHI

KIRISH Samarqand viloyati paxtachi tumanining tabiiy sharoiti va tabiiy resurslarini o‘rganish hozirgi kunda tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Jahon miqyosida barqaror rivojlanishga erishish yo‘lida tabiiy resurslardan samarali va oqilona foydalanish asosiy shartlardan biri hisoblanadi. Xususan, 2023-yilgi hisob-kitoblar bo‘yicha jahon tabiiy resurslari bozorining umumiy hajmi 4,7 trillion AQSH dollaridan oshdi [1], bu esa ushbu sohaning global iqtisodiyotdagi o‘rnini yaqqol ko‘rsatadi. O‘zbekistonda ham qishloq xo‘jaligi, sanoat va turizm kabi sohalarning rivojlanishi uchun tabiiy sharoit va resurslarning o‘rni beqiyosdir. Masalan, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksporti 2023-yilda 3,1 milliard dollardan oshdi, bu esa tabiiy boyliklardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini namoyon etadi [2]. Bugungi kunda Paxtachi tumanida mavjud bo‘lgan tabiiy resurslar salohiyatidan to‘liq foydalanilayotganligini baholash, ulardan oqilona foydalanish bo‘yicha aniq mexanizmlarni ishlab chiqish va hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini ta'minlash o‘zining dolzarbligini ko‘rsatmoqda. Tabiiy ofatlarning oldini olish, ekologik muvozanatni saqlash va kelajak avlodlar uchun boyliklarni meros qoldirish maqsadida ushbu masalalar atroflicha o‘rganilishi zarur. Mavzuni o‘rganishning nazariy-metodologik asoslarini shakllantirishda jahon va mahalliy ilmiy maktablarning hissasi katta. G. M. Gusev (1987) o‘z tadqiqotlarida tabiiy sharoitning hududiy iqtisodiy tizimlar rivojlanishidagi muhim rolini ko‘rsatib o‘tgan bo‘lib, ayniqsa, tabiiy resurslarning joylashuvi va ulardan foydalanish samaradorligi bo‘yicha asosiy tamoyillarni ishlab chiqqan. J. S. Adams (2005) "tabiiy kapital" tushunchasini tadqiq qilib, uning iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni va barqaror foydalanish mexanizmlarini taklif etgan. Shuningdek, P. A. Serman (2010) ijtimoiy-iqtisodiy geografiya nuqtai nazaridan tabiiy resurslar va ularning hududiy rivojlanishdagi ta'sirini tahlil qilgan. Bu olimlarning ishlari tabiiy omillar va iqtisodiy faoliyat o‘rtasidagi murakkab aloqalarni tushunishga yordam beradi. O‘zbekistonda esa, akademik A. A. Antonov (2015) O‘zbekistonning tabiiy resurslar salohiyatini baholash va ulardan samarali foydalanishning ilmiy-amaliy asoslarini ishlab chiqqan. Professor O. K. Qobilov (2019) viloyatlarning tabiiy-iqtisodiy sharoitlarini tahlil qilib, hududiy rivojlanish strategiyalarini sh ...