KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi ta’lim tizimida yosh avlodga savod o‘rgatish, xususan, yozuv ko‘nikmalarini shakllantirish muhim strategik vazifadir. So‘nggi yillarda mamlakatimizda ta’lim sohasiga yo‘naltirilgan sarmoyalar sezilarli darajada oshgan. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi (2024) ma’lumotlariga ko‘ra, umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida ta’lim olayotgan o‘quvchilar soni 6,5 milliondan oshgan [1], bu esa har yili birinchi sinfga qabul qilinayotgan o‘quvchilar sonining yuqoriligidan dalolat beradi. Xususan, 2023-2024 o‘quv yilida birinchi sinfga qabul qilingan bolalar soni 700 ming nafardan ziyodni tashkil etdi [2]. Jahon bankining "Ta’limni rivojlantirish indeksi" (2023) hisobotiga ko‘ra, savodxonlik darajasi yuqori bo‘lgan mamlakatlarda aholi jon boshiga YaIM ko‘rsatkichi o‘rtacha 1,5 baravar yuqori bo‘lishi qayd etilgan [3]. Shu nuqtai nazardan, savod o‘rgatish tayyorlov davrida yozuv darslarini samarali tashkil etish, o‘quvchilarda barqaror yozuv savodxonligini shakllantirish, ularning kognitiv va grafomotor rivojlanishini ta’minlash mamlakat kelajagi uchun fundamental ahamiyatga ega. Hozirgi globallashuv va raqamlashtirish davrida yozuv savodxonligining sifati bevosita ta’lim tizimining raqobatbardoshligi va jamiyatning intellektual salohiyatiga ta’sir ko‘rsatadi. Biroq, savod o‘rgatish tayyorlov davri yozuv darslarini tashkil etishda bir qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, an’anaviy o‘qitish metodlarining ustunligi, interfaol va innovatsion texnologiyalardan yetarlicha foydalanilmasligi, o‘qituvchilarning zamonaviy pedagogik yondashuvlarga tayyorgarligi darajasidagi tafovutlar, shuningdek, turli o‘quvchilarning individual xususiyatlarini inobatga oladigan moslashuvchan dasturlarning yetishmasligi kabi masalalar dolzarb bo‘lib qolmoqda [4]. Ayniqsa, fonematik eshitishni rivojlantirish va grafomotorika ko‘nikmalarini shakllantirishda samarali, amaliyotga yo‘naltirilgan usullarni joriy etishga bo‘lgan ehtiyoj yuqori. Bu esa, tayyorlov davrida o‘quvchilarning yozuvga tayyorgarlik darajasini oshirish, ularning o‘qish va yozish jarayonlariga tez moslashishini ta’minlash uchun mazkur mavzuni chuqur tadqiq etish zaruriyatini keltirib chiqaradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha dunyo olimlari tomonidan ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Lev Vygotsky (1978) o‘zining ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazar ...