KURS ISHI

KIRISH Savod o‘rgatish tayyorlov davrida o‘yinlardan foydalanish mavzusi bugungi kunda pedagogik jamoatchilik va ota-onalar e’tiborida turgan eng dolzarb masalalardan biridir. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda maktabga tayyorlov guruhlariga qamrab olingan bolalar soni 78% ga yetgan bo‘lib [1], bu ko‘rsatkich oldingi yillarga nisbatan 5% ga o‘sganligini ko‘rsatadi. Biroq, maktabga tayyorlov davrida savodxonlik darajasi bo‘yicha o‘tkazilgan tahlillar shuni ko‘rsatadiki, bolalarning 15% i fonematik eshitish qobiliyati, 20% i esa grafomotorika ko‘nikmalarini yetarli darajada shakllantirmagan holda maktabga kirmoqda [2]. Bu holat, o‘z navbatida, boshlang‘ich sinflarda o‘qish va yozishni o‘zlashtirishda qiyinchiliklar tug‘dirib, o‘quv samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Jahon miqyosida esa, savodxonlikka tayyorlash bo‘yicha xalqaro dasturlarga kiritilgan investitsiyalar yiliga 1.2 milliard dollarni tashkil etadi [3], bu ushbu sohaning global miqyosda ham strategik ahamiyatga egaligini ko‘rsatadi. Mazkur statistik ma’lumotlar savod o‘rgatish tayyorlov davrida yanada samaraliroq metod va texnologiyalarni joriy etish zaruratini yaqqol ko‘rsatadi. Ushbu mavzuning dolzarbligi shundaki, an’anaviy ta’lim usullari bolalarning yosh xususiyatlari va kognitiv rivojlanish darajasiga har doim ham to‘liq mos kelavermaydi. Bolalarning faoliyatini tahlil qilganda, ularning o‘yin orqali dunyoni anglashlari, yangi bilimlarni o‘zlashtirishlari va ko‘nikmalarni shakllantirishlari ancha samarali ekanligi kuzatiladi [4]. Bugungi kunda maktabga tayyorlov davrida savodxonlikka oid o‘quv dasturlarida o‘yin texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha yagona, tizimli va ilmiy asoslangan metodik qo‘llanmalar yetarli emas. Mavjud adabiyotlarda ko‘pincha nazariy asoslar berilgan bo‘lsa-da, amaliyotda qo‘llash mumkin bo‘lgan aniq o‘yinlar, ularning pedagogik samaradorligini baholash mezonlari va bolalarning individual xususiyatlarini hisobga olish mexanizmlari yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Natijada, pedagoglar ko‘pincha o‘yinlarni intuitiv ravishda tanlab, ularning ta’limiy maqsadga muvofiqligi va natijalarini ilmiy asosda baholay olmayaptilar. Bu esa, savod o‘rgatish jarayonining sifatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi va bolalarning maktabga tayyorlik darajasida sezilarli farqlarning yuzaga kelishiga olib keladi [5]. Sa ...