KURS ISHI

KIRISH Chorvachilik O‘zbekiston qishloq xo‘jaligining muhim tarmoqlaridan biri bo‘lib, aholini sifatli oziq-ovqat mahsulotlari bilan ta’minlashda va agrar iqtisodiyotni barqaror rivojlantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. O‘zbekistonda chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi so‘nggi besh yilda sezilarli darajada oshgan. Masalan, 2023-yilda respublikada go‘sht ishlab chiqarish hajmi 2,7 mln tonnani, sut ishlab chiqarish esa 12,1 mln tonnani tashkil etgan [1]. Bu ko‘rsatkichlar 2018-yilga nisbatan mos ravishda 18% va 15% o‘sganligini ko‘rsatadi [1]. Ushbu o‘sish sur’atlari chorva mollari sonining ko‘payishi va ularning mahsuldorligini oshirish zaruratini keltirib chiqarmoqda, bu esa ozuqa bazasini mustahkamlash va ozuqani ratsional tayyorlash texnologiyalarini takomillashtirishga bevosita bog‘liq. Jahon ozuqa bozorida qishloq xo‘jaligi texnikasi, jumladan, ozuqa maydalash mashinalari segmentining hajmi 2023-yilda 10,5 mlrd dollarga yetgani va keyingi besh yilda yillik o‘sish sur’ati 6,2% ni tashkil etishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu tendensiya, shuningdek, respublikamizda ozuqa tayyorlash jarayonlarining mexanizatsiyalashuvi va avtomatizatsiyalashuvi dolzarb ekanligini anglatadi. Mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, O‘zbekiston qishloq xo‘jaligida chorva ozuqalarini tayyorlashda yuzaga kelayotgan bir qator muammolar bilan belgilanadi. Mavjud ozuqa maydalash mashinalarining energiya sarfi yuqori, maydalash sifati bir xil emas va ishlab chiqarish unumdorligi zamonaviy talablarga javob bermayapti. Natijada, chorva mollari uchun to‘yimli, oson hazm bo‘ladigan va iqtisodiy jihatdan samarali ozuqalarni tayyorlashda qiyinchiliklar yuzaga kelmoqda. Xususan, silos, shirali ildizmevalar va poyali ekinlarni yetarli darajada maydalamaslik ozuqa yo‘qotishlarining oshishiga va chorva ozuqasining hazm bo‘lish darajasining pasayishiga olib keladi, bu esa chorva mahsuldorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu muammolarni hal etish uchun sersuv, shirali va poyali ozuqalarni qirqib maydalash mashinalarini loyihalash va optimallashtirish, ularning texnik-iqtisodiy samaradorligini oshirish hozirgi kunda strategik ahamiyat kasb etmoqda. Shuningdek, mahalliy sharoitga moslashgan, yuqori samaradorlikka ega, energiya tejamkor va barqaror ishlaydigan yangi avlod ozuqa maydalagichlariga bo‘lgan ehtiyoj juda yuqori. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli ...