KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning Sharof Rashidov davridagi ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy jarayonlarni tahlil qilish, bugungi kunda ham mamlakat rivojlanish strategiyalarini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbekistonning aholisi 2024-yil holatiga ko'ra 36,8 million kishidan oshgan bo'lib [1], bu davrda amalga oshirilgan demografik siyosatlar va iqtisodiy islohotlarning oqibatlari hali ham sezilarli darajada namoyon bo'lmoqda. Masalan, 1960-yillardan boshlab paxta yetishtirish hajmlari yildan yilga ortib borgan, 1980-yilga kelib respublikada 6 million tonnadan ortiq paxta xomashyosi yetishtirilgan [2]. Bu ko'rsatkichlar o'sha davrning iqtisodiy tuzilmasini, agrar sohaga qaramligini va markaziy boshqaruv ta'sirini yaqqol ko'rsatadi. Ushbu monokultura siyosati natijasida qishloq xo'jaligi yalpi ichki mahsulotning 40% dan ortig'ini tashkil etgan, sanoat rivojlanishi esa ushbu sektordan tushgan mablag'lar hisobiga moliyalashtirilgan [3]. Shu bilan birga, ijtimoiy sohada ham sezilarli o'zgarishlar yuz bergan; masalan, oliy ta'lim muassasalarining soni 1960-yildagi 24 tadan 1980-yilda 43 taga ko'paygan, bu esa kadrlar tayyorlash tizimining rivojlanishidan dalolat beradi [4]. Ushbu statistik ma'lumotlar Sharof Rashidov davrining O'zbekiston uchun iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jihatdan qanchalik muhim va murakkab davr bo'lganligini tasdiqlaydi, uning oqibatlari mamlakatning keyingi rivojlanishiga bevosita ta'sir ko'rsatgan. Sharof Rashidov davrini chuqur o'rganish, O'zbekistonning mustaqillik yillaridagi taraqqiyot strategiyalarini ishlab chiqishda muhim fundamental asos bo'lib xizmat qiladi. Ushbu davrdagi rejalashtirilgan iqtisodiyot sharoitida amalga oshirilgan modernizatsiya loyihalari, urbanizatsiya jarayonlari va agrar sohadagi islohotlarning uzoq muddatli oqibatlarini tahlil qilish, bugungi kunda yuzaga kelayotgan ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni tushunish va ularni bartaraf etish uchun zarurdir. Masalan, paxta monokulturasi oqibatida yuzaga kelgan ekologik muammolar, jumladan, Orol dengizi fojiasi [5], suv resurslarining tanqisligi va tuproq degradatsiyasi [6] bugungi kunda ham dolzarb bo'lib qolmoqda. Shu bilan birga, o'sha davrdagi kadrlar siyosati, ma'muriy boshqaruv mexanizmlari va siyosiy qaror qabul qilish tamoyillarini o'rganish, davlat boshqaruvining samaradorligini oshirish va korrupsiya kabi salbiy illatlarning oldini olish uchun qimmatli saboqlar ber ...