KURS ISHI

KIRISH Neft va gaz sanoati global energetika sektorining asosiy drayveri bo'lib, jahon bozorida 2023-yilda qariyb 7,2 trillion AQSH dollarini tashkil etgan [1]. O'zbekistonda ushbu sanoat tarmoq energetik mustaqillikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi; 2023-yilda mamlakatda neft va gaz qazib olish hajmi 4,9 million tonna neft ekvivalentini tashkil etgan bo'lib, bu umumiy energiya iste'molining taxminan 65% ini qoplagan [2]. Biroq, mavjud konlardagi zaxiralarning kamayishi va qazib olish xarajatlarining oshishi sharoitida, resurslardan samarali foydalanish va qazib olish jarayonlarini optimallashtirish dolzarb vazifaga aylanmoqda. Ayniqsa, mavjud quduqlarning ishlash samaradorligini oshirish, ularning geologik-texnik xususiyatlarini aniq baholash orqali erishiladi, bu esa gidrodinamik tadqiqotlar orqali amalga oshiriladi. Sharqiy Berdaq konlari, O'zbekistonning muhim gaz qazib olish hududlaridan biri bo'lib, ularning mahsuldorlik ko'rsatkichlari so'nggi 5 yilda o'rtacha 8-12% ga pasayish tendensiyasiga ega [3]. Ushbu pasayishga sabab bo'layotgan asosiy muammolar qatoriga qatlam bosimining tushishi, suv-gaz kontaktining ko'tarilishi, kollektorlarning notekis o'tkazuvchanligi va quduqlarning texnik holatidagi o'zgarishlar kiradi. Gidrodinamik tadqiqotlar ushbu muammolarni aniqlash va ularni hal qilishga qaratilgan amaliy choralarni ishlab chiqishda muhim vosita hisoblanadi. Bugungi kunda Sharqiy Berdaq konlarida qazib olishni optimallashtirish, yangi burg'ulash quduqlari sonini kamaytirish va mavjud quduqlardan maksimal darajada foydalanish uchun gidrodinamik tadqiqotlar natijalariga asoslangan samarali strategiyalar ishlab chiqish zarurati mavjud. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha dunyo miqyosida ko'plab ilmiy ishlar olib borilgan. Masalan, D.G. Bourdet (1989) o'z tadqiqotlarida bosim tiklanishi egri chiziqlarini tahlil qilishning fundamental metodologiyalarini ishlab chiqqan va quduqning sirt samaradorligini aniqlashda yarim-logarifmik grafiklardan foydalanishning asosiy tamoyillarini taklif etgan [4]. J. Lee (1982) quduqlarni gidrodinamik tadqiq qilishda analitik modellarni qo'llash va ularni real quduq ma'lumotlari bilan solishtirish usullarini ishlab chiqish orqali qatlam o'tkazuvchanligi va g'ovakligini baholashning aniqligini oshirgan [5]. R. Raghavan (1993) qatlam bosimini bashorat qilish va gaz kondensat konlarida bosim tushishi egri chiziql ...