KURS ISHI

KIRISH Bugungi kunda dunyo bo'ylab sport sanoati hajmi 600 milliard dollardan oshgan bo'lib, bu ko'rsatkich yil sayin ortib bormoqda [1]. O'zbekistonda ham jismoniy tarbiya va sport sohasiga oid davlat dasturlari amalga oshirilishi natijasida aholining, ayniqsa yoshlarning sport bilan shug'ullanuvchi qismi 35% ga yetdi [2]. Ushbu dinamika shaxs tarbiyasida jismoniy tarbiyaning o'rni va uning psixologik jihatdan ahamiyatini chuqur o'rganish zaruratini taqozo etadi. Globallashuv sharoitida shaxsning ijtimoiy-psixologik moslashuvi, stressga chidamliligi va o'z-o'zini anglash darajasi tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu jarayonlarda jismoniy faollikning ta'siri hali to'liq tadqiq etilmagan jihatlari ko'p. Jismoniy tarbiya nafaqat jismoniy salomatlikni mustahkamlash, balki shaxsning ruhiy holati, xulq-atvori va ijtimoiy munosabatlariga ham sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shu nuqtai nazardan, shaxs tarbiyasining turli bosqichlarida jismoniy tarbiyaning samaradorligini ilmiy asosda tahlil qilish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish dolzarb vazifalar qatoridan joy oladi. Zamonaviy jamiyatda jismoniy tarbiyaga tizimli yondashuvning yo'qligi, uning shaxs rivojlanishidagi potentsial imkoniyatlaridan to'liq foydalanilmasligi kabi muammolar mavjud. Shaxs tarbiyasida jismoniy tarbiyaning o'rni ko'plab xalqaro va mahalliy tadqiqotchilar tomonidan o'rganilgan. Jumladan, R. Baumgartner (2019) o'z tadqiqotida jismoniy faollikning bolalar va o'smirlarda kognitiv rivojlanish va akademik ko'rsatkichlarga ijobiy ta'sirini aniqlagan [3]. P. Damon (2020) esa ijtimoiy-axloqiy tarbiya jarayonida jismoniy mashqlarning rolini o'rganib, jamoaviy sport turlari orqali hamjihatlik va mas'uliyat hissini shakllantirish mumkinligini ta'kidlagan [4]. K. Wentzel (2018) tadqiqotlari shuni ko'rsatadiki, jismoniy tarbiya shaxsning o'z-o'zini boshqarish qobiliyatini va maqsadga intilishini rivojlantiradi [5]. Shuningdek, G. Deci va R. Ryan (2017) Self-Determination Theory asosida jismoniy tarbiyaning shaxsning avtonomiya, kompetentlik va aloqadorlik kabi asosiy psixologik ehtiyojlarini qondirishdagi rolini ko'rsatib bergan [6]. O'zbekistonlik tadqiqotchilardan A. Abduxoshimov (2021) jismoniy tarbiya vositalarining yoshlarda vatanparvarlik ruhini tarbiyalashdagi o'rnini tadqiq etgan [7]. M. G'ulomova (2020) esa maktab o'quvchilarida jismoniy tarbiya orqali psixologik barqarorlikni mustah ...