KURS ISHI

KIRISH 2023-yilda psixologik maslahat xizmatlari global bozori 202 milliard dollarga yetdi [1], bu shaxsiy rivojlanish va o'z-o'zini boshqarish ko'nikmalariga bo'lgan talabning ortib borayotganini ko'rsatadi. O'zbekistonda esa, oxirgi besh yilda psixologik yordamga murojaatlar soni o'rtacha 25% ga oshgan [2], bu esa aholi orasida stress, tashvish va shaxsiy avtonomiya muammolarining ko'payganligini bildiradi. Ayniqsa, yoshlar orasida o'zini o'zi anglash, maqsadlar belgilash va ularga erishishda qiyinchiliklar kuzatilmoqda. Ushbu ko'rsatkichlar shaxsning avtonomligi va o'zini o'zi boshqarish jarayonlarini chuqur o'rganish, ularni rivojlantirish mexanizmlarini tushunish va amaliy yechimlar taklif qilish zaruratini kuchaytiradi. Shaxsning o'z hayoti ustidan nazoratni his etishi, o'z qadriyatlari va maqsadlariga muvofiq qaror qabul qilishi jamiyatning iqtisodiy va ijtimoiy farovonligini ta'minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bugungi tez o'zgaruvchan dunyoda, shaxsning moslashuvchanligi va o'zgaruvchan sharoitlarga nisbatan proaktiv munosabati muhim ahamiyat kasb etadi. O'zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish jarayonida aholining psixologik salomatligi va shaxsiy samaradorligini oshirish dolzarb masala bo'lib qolmoqda. Mavjud ijtimoiy-psixologik muammolarning, jumladan, motivatsiyaning pasayishi, o'z-o'ziga ishonchsizlik va qaror qabul qilishda qiyinchiliklarning ildizlari ko'pincha shaxsiy avtonomiya yetishmovchiligi va o'zini o'zi samarali boshqara olmaslik bilan bog'liq. Bu muammolar nafaqat individlarning shaxsiy farovonligiga salbiy ta'sir ko'rsatadi, balki ish unumdorligining pasayishi, ta'limdagi muvaffaqiyatsizliklar va ijtimoiy integratsiyada qiyinchiliklarga ham olib keladi. Shaxsning avtonomligi va o'zini o'zi boshqarish jarayonlarini chuqur o'rganish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqish psixologiya fani oldida turgan eng muhim vazifalardan biridir. Shaxsning avtonomligi va o'zini o'zi boshqarish muammolari jahon psixologiya fanida uzoq vaqtdan beri o'rganib kelinmoqda. Amerikalik psixolog Edvard Deci va Richard Ryan (1985) o'zlarining "O'z-o'zini belgilash nazariyasi" (Self-Determination Theory) orqali insonning uchta asosiy psixologik ehtiyojini – avtonomiya, kompetentlik va yaqinlikni aniqlab berishgan [3]. Albert Bandura (1977) "Ijtimoiy o'rganish nazariyasi" doirasida o'z- ...